विज्ञान कथाः अनन्त यात्रा

 

विज्ञान कथाः अनन्त यात्रा

 

भाग १ : स्थिरताको झुट

काठमाडौंको रात अस्वाभाविक रूपमा शान्त थियो । आकाश बादलरहित थियो, र पूर्णिमाको चन्द्रमा सहरमाथि यस्तो टाँसिएको देखिन्थ्यो मानौँ समय आफैं रोकिएको होस् । डा. अयांश राई आफ्नै घरको छतमा एक्लै बसेका थिए । हातमा पुरानो स्टिलको मग थियो, जसमा कफी धेरैअघिदेखि चिसिसकेको थियो । उनको अगाडि एउटा सानो पोर्टेबल टेलिस्कोप, ल्यापटप, र ताराले भरिएको आकाश ।

तीन वर्ष भयो— आरोही बितेको । तर अयांशका लागि समय त्यही रातमै अड्किएको थियो, जुन रात अस्पतालको सेतो कोठामा उनले अन्तिमपटक आफ्नी पत्नीको हात समातेका थिए । उनी अझै कहिलेकाहीँ दुई कप कफी बनाउँथे । अझै निद्रामा कहिलेकाहीँ “आरोही” भनेर कराउँथे ।
अझै छतमा आएर चन्द्रमा हेर्थे— किनकि आरोहीलाई चन्द्रमा असाध्यै मनपर्थ्यो ।

“हेर्नु न,” आरोही भन्थिन्, “सबै कुरा बदलिन्छ होला, तर चन्द्रमा उस्तै देखिन्छ ।” त्यही वाक्य अहिले अयांशको छातीमा काँडाझैँ गाडिएको थियो ।

उनले चन्द्रमातिर हेरे । त्यो बिल्कुल स्थिर देखिन्थ्यो ।
निस्पन्द ।
शान्त ।
अपरिवर्तित ।

र उनी यही भ्रममा बाँचेका थिए— कि संसार अझै कतै न कतै स्थिर छ । तर आज राति केही फरक थियो । उनको ल्यापटपको स्क्रिनमा हरियो रङको डेटा चम्किरहेको थियो ।

Lunar Relative Orbital Velocity Detected
1.022 km/s

अयांशको आँखा केही क्षण त्यसैमा अड्कियो । १.०२२ किलोमिटर प्रतिसेकेन्ड । उनले ओठ टोक्दै हिसाब गरे । एक सेकेन्डमा एक किलोमिटरभन्दा बढी । तीन मिनेटमा करिब काठमाडौंदेखि पोखरासम्मको दूरी । उनको घाँटी सुकेको महसुस भयो ।

“असम्भव...” उनी बिस्तारै फुसफुसाए ।

तर त्यो असम्भव थिएन । त्यो गणित थियो । निर्मम, चिसो, निष्पक्ष गणित । चन्द्रमा स्थिर थिएन । त्यो निरन्तर दौडिरहेको थियो ।

अचानक उनलाई अजीब अनुभूति भयो— मानौँ छत आफैं बिस्तारै सरिरहेको होस् । उनले तुरुन्त रेलिङ समाते । मुटुको धड्कन तीव्र भयो ।

“शान्त... शान्त...” उनले आफूलाई सम्झाए । “यो केवल गति हो । अनुभूति होइन ।”

तर दिमागले तर्क मानेन ।

यदि चन्द्रमा यति तीव्र गतिमा छ भने—
पृथ्वी ?
सूर्य ?
र... म ?

उनको हात हल्का काँप्न थाल्यो । हावाले ल्यापटपको छेउमा राखिएको एउटा पुरानो फोटो उडाएर पल्टाइदियो । फोटोमा उनी र आरोही मुस्कुराइरहेका थिए । पछाडि यही चन्द्रमा थियो ।

अयांशले फोटो उठाए । औँलाले आरोहीको अनुहार छोए ।

“तिमीलाई थाहा थियो ?” उनले बिस्तारै सोधे, मानौँ उनी अझै कतै सुनिरहेकी छिन् । “कि हामी कहिल्यै स्थिर थिएनौँ ?”

मौनता ।

टाढाबाट कुकुर कराएको आवाज आयो । शहर निदाइरहेको थियो । तर अयांशलाई अचानक महसुस भयो— सायद यो शहर, यो पृथ्वी, यो सम्पूर्ण संसार नै निद्रामा छ । र उनी पहिलो व्यक्ति हुन् जसले आँखाहरू खोल्दैछन् ।

ल्यापटपमा अर्को गणना देखा पर्‍यो—

Earth Orbital Velocity:
29.78 km/s

उनको सास एकछिन रोकियो ।

तीस किलोमिटर प्रतिसेकेन्ड ।

अब उनी केवल चन्द्रमासँग मात्र होइन, सम्पूर्ण पृथ्वीसँग दौडिरहेका थिए । उनले आकाशतिर हेरे । चन्द्रमा अझै शान्त थियो । ताराहरू अझै स्थिर देखिन्थे । तर अहिले त्यो शान्ति उनलाई सुन्दर लागेन ।

त्यो भयावह लाग्यो ।

किनकि स्थिरता वास्तविकता थिएन— यो केवल चेतनाले सिर्जना गरेको भ्रम थियो । र यदि संसार वास्तवमै निरन्तर बहिरहेको छ भने...

के दुःख पनि बहिरहेको हुन्छ ?
के सम्झनाहरू पनि ?
के प्रेम पनि ?

अथवा...

आरोही उनीबाट प्रत्येक सेकेन्ड लाखौँ किलोमिटर टाढा सरिरहेकी छिन् ?

यो विचारले उनको छातीमा अचानक असह्य पीडा उठ्यो ।

“होइन...” उनले दाँत किचे । “होइन, म यो स्वीकार गर्न सक्दिनँ ।”

उनले ल्यापटप बन्द गर्न खोजे । तर स्क्रिन आफैं फेरि चम्कियो । यसपटक कुनै सामान्य डेटा थिएन । स्क्रिनको बीचमा एउटा अनौठो सन्देश देखियो—

YOU ARE NOT WHERE YOU THINK YOU ARE.

अयांश जमेर बसे । केही सेकेन्डसम्म उनले आँखा झिम्काउन पनि सकेनन् ।

त्यसपछि अर्को लाइन देखा पर्‍यो—

Every second, reality moves.
But something is following the movement.

छतमा अचानक चिसो हावा चल्यो ।

टेलिस्कोप आफैं बिस्तारै घुम्न थाल्यो ।

र त्यसको लेन्स ठीक चन्द्रमाको एउटा कालो दागमा अडियो ।

त्यो दाग...
अघि त्यहाँ थिएन ।

२ : चन्द्रमासँगको पहिलो हिँडाइ

भोलिपल्ट बिहान काठमाडौं धुम्म कुहिरोले ढाकिएको थियो । शहर बिस्तारै ब्युँझिँदै थियो, तर डा. अयांश राईले रातभर आँखै बन्द गर्न सकेका थिएनन् ।
उनको दिमागमा एउटै कुरा घुमिरहेको थियो—

YOU ARE NOT WHERE YOU THINK YOU ARE.

ल्यापटप अहिले पनि प्रयोगशालाको टेबलमा खुल्लै थियो । तर त्यो अनौठो सन्देश गायब भइसकेको थियो । मानौँ त्यो कहिल्यै आएको नै थिएन ।

“सायद निद्राको अभाव...” उनले आफूलाई सम्झाए । “सायद तनाव...”

तर मनले मानेन । उनले कफीको मग उठाए, तर हात फेरि हल्का काँपिरहेको थियो । त्यत्तिकैमा पछाडिबाट सानो स्वर आयो—

“बुबा... फेरि रातभर नसुत्नुभएको ?”

अयांश फर्किए ।

ढोकामा उनकी दस वर्षीया छोरी आर्या उभिएकी थिइन् । आरोहीका आँखाजस्तै गहिरा आँखा ।
ठ्याक्कै उस्तै मुस्कान । अयांशको छाती एकछिन चिसो भयो ।

कहिलेकाहीँ उनलाई लाग्थ्यो— आर्या छोरीभन्दा पनि स्मृतिको जीवित अंश हो ।

“सुतें त,” उनले मुस्कुराउन खोजे । “वैज्ञानिकहरू कम सुत्छन् नि ।”

“झूट,” आर्याले तुरुन्त उत्तर दिई । “तपाईंलाई फेरि आमाको सपना आएको हो ?”

प्रश्न सीधा थियो । अयांश केही क्षण मौन रहे । त्यसपछि उनले विषय बदल्न खोजे ।

“आज तिमीलाई केही देखाउँछु ।” आर्याको आँखा चम्कियो । “स्पेस वाला कुरा ?”

“हजुर ।”

उनीहरू दुवै माथिल्लो कोठातिर लागे, जहाँ अयांशले आफ्नो निजी मिनी-अब्जर्भेटरी बनाएका थिए । भित्ताभरि तारामण्डलका नक्सा, गणनाले भरिएका बोर्ड, र बीचमा विशाल डिजिटल स्क्रिन ।

आर्या उत्साहित थिइन् । तर अयांशको मनभित्र अनौठो भारीपन थियो । किनकि उनी अचानक एउटै प्रश्नले सताइरहेका थिए—

“म आफ्नी छोरीलाई पनि यही अराजकतामा तान्दै छु ?”

आरोहीले सधैं चाहन्थिन्—
आर्याको बाल्यकाल सामान्य होस् ।
न वैज्ञानिक प्रयोगहरू ।
न ब्रह्माण्डीय डरहरू ।

तर अयांश...

उनी स्वयं अब सामान्य रहन सकिरहेका थिएनन् ।

“हेर,” उनले स्क्रिन अन गरे, “यो चन्द्रमाको लाइभ ट्र्याकिङ हो ।”

स्क्रिनमा पृथ्वी र चन्द्रमाको डिजिटल प्रतिरूप घुम्न थाल्यो ।

डेटा देखा पर्‍यो—

Orbital Velocity: 1.022 km/s

आर्याले आँखीभौं उचाली ।

“यो धेरै हो ?”

अयांश मुस्कुराए, तर त्यो मुस्कान थाकेको थियो ।

“धेरैभन्दा पनि धेरै ।”

उनले बोर्डमा छिटो हिसाब लेखे—

1.022 × 180 = 183.96 km

“यसको मतलब,” उनले बिस्तारै भने, “चन्द्रमाले तीन मिनेटमा लगभग काठमाडौंदेखि पोखरासम्मको दूरी पार गर्छ ।”

आर्या केही सेकेन्ड चुप भइन् । त्यसपछि उनी अचानक हाँसिन् ।

“त्यसो भए चन्द्रमा त हामीभन्दा धेरै छिटो घुम्न जान्छ !”

अयांश पनि हल्का हाँसे । तर त्यो हाँसो भित्रै कतै चुँडिएको थियो । किनकि आर्याले यसलाई खेलजस्तो देखिरहेकी थिइन्— तर अयांशलाई यो खेल लाग्न छोडिसकेको थियो ।

उनले कल्पना गरे—

प्रत्येक तीन मिनेटमा काठमाडौंबाट पोखरा ।
प्रत्येक घण्टामा हजारौँ किलोमिटर ।
प्रत्येक दिन लाखौँ ।

र त्यो सब भइरहँदा... हामीलाई केही थाहा हुँदैन ।

अचानक उनलाई चक्करजस्तो महसुस भयो । कोठाको भुइँ केही क्षण हल्लिएझैँ लाग्यो । उनले टेबल समाते ।

“बुबा ?” आर्याको स्वर डराएको थियो । “तपाईं ठीक हुनुहुन्छ ?”

“म... ठीक छु ।” तर उनी ठीक थिएनन् ।

किनकि पहिलोपटक उनले गणितलाई महसुस गर्न थालेका थिए ।

पहिले यी केवल सङ्ख्या थिए । अब यी वास्तविकता बन्दै थिए । र वास्तविकता भयावह थियो । यदि पृथ्वी, चन्द्रमा, सूर्य— सबै निरन्तर दौडिरहेका छन् भने...

स्थिर के छ ?

घर ?
सम्बन्ध ?
स्मृति ?

अथवा यी सबै पनि केवल क्षणिक भ्रम हुन् ?

आर्याले अचानक स्क्रिनतिर औँला देखाइन् ।

“बुबा, त्यो के हो ?”

अयांश झस्किए । स्क्रिनमा चन्द्रमाको सतह जुम गरिएको थियो । त्यहाँ एउटा कालो दाग देखिन्थ्यो । उही दाग । हिजो राति टेलिस्कोपमा देखिएको । तर अहिले त्यो दाग स्थिर थिएन । त्यो बिस्तारै सरिरहेको थियो । चन्द्रमाको कक्षीय गतिभन्दा उल्टो दिशामा ।

अयांशको मुटु एकछिन रोकियो ।

“असम्भव...” उनले बिस्तारै फुसफुसाए ।

“के भयो ?” आर्याले सोधी ।

अयांशले तुरुन्त स्क्रिन बन्द गरिदिए ।

“केही होइन ।”

“तर तपाईं डराउनुभयो ।”

“वैज्ञानिकहरू डराउँदैनन्,” उनले जबर्जस्ती मुस्कुराउँदै भने ।

आर्याले केही बोलिनन् ।

उनी चुपचाप अयांशलाई हेरिरहिन् ।

त्यो दृष्टिमा एउटा बालसुलभ प्रश्न थियो—

“यदि तपाईं डराउनुभएको छैन भने तपाईंका आँखा किन काँपिरहेका छन् ?”

अयांश नजर जोगाउँदै झ्यालतिर गए । बाहिर बिहानको रवि उदाइरहेको थियो । तर अचानक उनलाई एउटा भयानक अनुभूति भयो—

त्यो सूर्य स्थिर थिएन ।
यो घर स्थिर थिएन ।
उनी स्वयं स्थिर थिएनन् ।

उनीहरू सबै अनन्त वेगमा अज्ञात दिशातर्फ बहिरहेका थिए ।

र त्यो कालो वस्तु...

सायद उनीहरूलाई पछ्याइरहेको थियो ।

३ : पृथ्वीको बेग

नेपाल अन्तरिक्ष अध्ययन केन्द्रको भूमिगत अनुसन्धान कक्ष सामान्य दिनभन्दा असामान्य रूपमा मौन थियो । भित्ताभरि विशाल स्क्रिनहरू झिलिमिली गरिरहेका थिए । कहीं कक्षीय गणना, कहीं गुरुत्वीय तरंगको डेटा, कहीं चन्द्रमाको प्रत्यक्ष प्रतिचित्र । तर डा. अयांश राईको ध्यान तीमध्ये कुनैमा थिएन ।

उनको आँखा केवल एउटै सङ्ख्यामा अड्किएको थियो—

Earth Orbital Velocity: 29.78 km/s

लगभग तीस किलोमिटर प्रतिसेकेन्ड ।

उनी स्थिर उभिएका थिए । तर भित्र कतै सबै कुरा हल्लिइरहेको थियो ।

३० किलोमिटर ।

एक सेकेन्ड ।

अर्थात् उनले आँखो झिम्काउने समयमै पृथ्वीले काठमाडौंबाट धुलिखेलभन्दा टाढा दूरी पार गरिसकेको हुन्छ ।

अचानक उनलाई आफ्नै शरीर अपरिचित लाग्न थाल्यो । मानौँ उनी आफूभित्र छैनन् । कोठा वास्तविक थियो कि थिएन— उनी निश्चित हुन सकेनन् । उनले बिस्तारै आफ्नो हात हेरे ।

छालामुनि नशाहरू धड्किरहेका थिए ।
रक्त बगिरहेको थियो ।
कोषहरू बदलिरहेका थिए ।

सबै गतिमा थियो ।

“यदि म हरेक सेकेन्ड नयाँ ठाउँमा छु भने... मेरो पीडा पनि नयाँ हो ? कि म उही पुरानो दुःख बोकेर दौडिरहेको छु ?”

यो विचारले उनको घाँटी कसियो ।

आरोहीको मृत्यु भएको तीन वर्ष भइसकेको थियो । तर किन त्यो पीडा अझै उही ताजा थियो ?

यदि ब्रह्माण्डमा केही पनि स्थिर छैन भने— दुःख किन स्थिर छ ?

“डा. राई ?”

अचानक पछाडिबाट आवाज आयो ।

अयांश झस्किए । उनको अनुसन्धान टोली सम्मेलन कक्षमा भेला भइसकेको थियो । डिजिटल स्क्रिनमा पृथ्वीको कक्षीय मोडेल घुमिरहेको थियो ।
बीचमा रातो अक्षर चम्किरहेको थियो—

107,000 km/h

टिमका सदस्यहरू उत्साहित देखिन्थे । उनीहरूका लागि यो केवल महान् वैज्ञानिक खोज थियो ।

तर अयांशका लागि...

यो वास्तविकताको भित्ता चर्किने आवाज थियो ।

“सर,” युवा खगोलभौतिकविद् नीरजले भन्यो, “यदि हामीले यो मोडेल प्रमाणित गर्‍यौँ भने मानव चेतनामा आधारित गति-अनुभूतिको सिद्धान्त नै पुनर्लेखन हुन सक्छ ।”

अयांश केही क्षण चुप रहे । त्यसपछि उनी बिस्तारै अगाडि बढे ।

“हामी...” उनको आवाज हल्का काँप्यो, “हामीले सधैं स्थिरतालाई सत्य मान्यौँ ।”

स्क्रिनमा पृथ्वी सूर्य वरिपरि दौडिरहेको थियो ।

“तर वास्तविकता...”
उनले गहिरो सास लिए,
“वास्तविकता गति हो ।”

उनले बोर्डमा लेखे—

v=\frac{d}{t}

“दूरी बराबर गति गुणा समय ।”

अर्को समीकरण देखा पर्‍यो—

29.78\ km/s \times 500\ s \approx 14890\ km

“हामीले अहिले देखिरहेको सूर्य वास्तवमा पाँच सय सेकेन्डअघिको सूर्य हो,” उनले भने ।
“र त्यो समयसम्म पृथ्वी आफ्नो कक्षमा लगभग पन्ध्र हजार किलोमिटर अगाडि बढिसकेको हुन्छ ।”

कोठा केही क्षण मौन रह्यो ।

नीरज बिस्तारै हाँस्यो । “सोच्नुस् त सर... हामीलाई केही थाहा नै हुँदैन, तर हामी ब्रह्माण्डमा गोलीजस्तै दौडिरहेका हुन्छौँ ।”

अरू वैज्ञानिकहरू पनि मुस्कुराए । तर अयांश मुस्कुराउन सकेनन् । किनकि उनलाई अचानक महसुस भयो—

सायद मानव मस्तिष्क स्थिरताको भ्रम बिना बाँच्नै सक्दैन । यदि हरेक व्यक्तिले साँच्चै बुझ्यो कि ऊ प्रत्येक सेकेन्ड नयाँ स्थानमा छ...

के ऊ मानसिक रूपमा बाँच्छ ?

वा भत्किन्छ ?

उनले एकछिन आँखा बन्द गरे ।

आरोहीको स्वर सम्झिए— “कहिलेकाहीँ भ्रम पनि आवश्यक हुन्छ, अयांश । सबै सत्य सहन सकिँदैन ।”

उनले आँखा खोले । त्यत्तिकैमा मुख्य स्क्रिन अचानक झिलिमिली गर्न थाल्यो । डेटा बिग्रियो । चन्द्रमाको ट्र्याकिङ प्रणाली आफैं सक्रिय भयो । त्यो कालो दाग फेरि देखा पर्‍यो ।

तर यसपटक... त्यो केवल चन्द्रमामा थिएन । स्क्रिनमा पृथ्वीको कक्षीय मार्गमाथि पनि एउटा कालो बिन्दु देखा पर्‍यो ।

स्थिर ।

पूर्ण स्थिर ।

जबकि पृथ्वी ३० किलोमिटर प्रतिसेकेन्डमा दौडिरहेको थियो ।

अयांशको शरीर चिसो भयो ।

“यो... असम्भव छ,” नीरज फुसफुसायो ।

किनकि यदि कुनै वस्तु ब्रह्माण्डीय गतिबीच पूर्ण स्थिर रहन सक्छ भने— त्यो वस्तु सामान्य भौतिकशास्त्रको अधीनमा थिएन ।

स्क्रिनमा अचानक नयाँ डेटा चम्कियो—

RELATIVE MOTION DETECTED
OBJECT IS NOT MOVING WITH EARTH

अयांशको मुटु तीव्र धड्कियो ।

“यसको मतलब के हो ?” कसैले सोध्यो । अयांशले उत्तर दिएनन् । किनकि उनको दिमागमा एउटा भयानक सम्भावना जन्मिसकेको थियो— यदि त्यो वस्तु पृथ्वीसँग चलिरहेको छैन भने...त्यो कुनै अर्को सन्दर्भ-फ्रेमबाट आएको हो ।

अनि सायद—

त्यो उनीहरूलाई हेरिरहेको छ ।

 

४ : ८ मिनेट २० सेकेन्ड

रात फेरि झरिसकेको थियो । अनुसन्धान केन्द्रको मुख्य प्रयोगशाला लगभग खाली थियो । केही स्क्रिनहरू मात्रै अझै सक्रिय थिए, जसको नीलो प्रकाश अँध्यारो कोठाभरि बिस्तारै फैलिरहेको थियो ।

डा. अयांश राई एक्लै बसेका थिए । उनको अगाडि विशाल डिजिटल सूर्य घुमिरहेको थियो ।

स्क्रिनको छेउमा लगातार एउटै तथ्य चम्किरहेको थियो—

Solar Light Travel Time to Earth: 500 seconds

५०० सेकेन्ड ।

८ मिनेट २० सेकेन्ड ।

यति समयअघि सूर्यबाट निस्केको प्रकाश अहिले मात्र पृथ्वीमा पुगेको थियो ।

अर्थात्—

मानवजातिले कहिल्यै पनि “वर्तमान” सूर्य देखेको थिएन । हामी सधैं अतीत हेर्थ्यौँ । अयांशको घाँटी सुकेको महसुस भयो । उनले काँपिरहेको हातले किबोर्ड छोए ।

स्क्रिनमा समीकरण देखा पर्‍यो—

d=vt

त्यसको तल अर्को गणना चम्कियो—

300000\times500=150000000\ km

१५ करोड किलोमिटर ।

उनले आँखा बन्द गरे ।

“हामीले देखिरहेको प्रत्येक चीज अतीत हो...”

यो वाक्य अचानक उनको छातीभित्र गहिरो गरी डुब्यो ।

यदि सूर्य पनि ८ मिनेट पुरानो हो भने...

के स्मृति पनि त्यस्तै हो ?

के प्रेम पनि ?

के मानिसहरू कहिल्यै वास्तविक वर्तमानमा एकअर्कालाई भेट्नै सक्दैनन् ?

उनको सास गहिरो हुन थाल्यो । र त्यसै क्षण— अस्पतालको त्यो रात फेरि उनको दिमागमा खुल्यो ।

सेतो कोठा ।
मेसिनहरूको बीप ।
औषधिको गन्ध ।

आरोहीको शरीर चिसिँदै थियो । डाक्टरहरूले हार मानेका थिए । तर अयांशले मानेका थिएनन् ।

“अझै केही गर्न सकिन्छ,” उनले कराएका थिए ।
“कुनै उपाय होला !”

आरोहीले कमजोर मुस्कान दिएकी थिइन् ।

“अयांश...”
उनको स्वर अत्यन्त सुस्त थियो,
“सबै कुरा बचाउन मिल्दैन ।”

त्यसपछि...

मोनिटरको सीधा रेखा ।

बीईईईईईईप—

अयांशको आँखा एक्कासि खुल्यो । उनको निधार पसिनाले भिजेको थियो ।

त्यो राति उनले एउटा कुरा कहिल्यै सोचेनन्— “यदि समयले मलाई धोका दिएको थियो भने ?”

अस्पताल पुग्नुअघि ट्राफिकमा उनी ८ मिनेट अड्किएका थिए । ठीक ८ मिनेट २० सेकेन्ड । त्यो तथ्य उनलाई आजसम्म याद थिएन ।

तर अहिले... त्यो सङ्ख्या उनको दिमागमा हथौडाजस्तो बजिरहेको थियो ।

५०० सेकेन्ड ।

यदि उनले ती ५०० सेकेन्ड गुमाएका थिएनन् भने ?

यदि उनी अलि छिटो पुगेका भए ?

यदि उनले अन्तिम ८ मिनेटमा केही गर्न सक्थे भने ?

उनको छातीभित्र अचानक असह्य पीडा उठ्यो ।

“होइन...” उनले बिस्तारै भने, “होइन...”

उनले टेबल समाते । मुटु तीव्र धड्किरहेको थियो । उनलाई अचानक समय आफैं शत्रुजस्तो लाग्न थाल्यो । ब्रह्माण्डले हामीलाई वर्तमान देखाउँदैन । सबै कुरा ढिलो आइपुग्छ । सबै कुरा अतीत बन्छ ।

प्रकाश पनि ।

प्रेम पनि ।

मानिस पनि ।

अचानक प्रयोगशालाको मुख्य स्क्रिन आफैं सक्रिय भयो ।

सूर्यको प्रत्यक्ष प्रतिचित्र देखा पर्‍यो ।

तर केही गलत थियो । सूर्यको सतहमाथि एउटा कालो आकृति स्थिर थियो ।

पूर्ण स्थिर ।

जबकि सूर्य स्वयं आकाशगंगाभित्र २३० किलोमिटर प्रतिसेकेन्डको गतिमा दौडिरहेको थियो । अयांशको सास रोकिन थाल्यो ।

त्यसपछि स्क्रिनमा नयाँ डेटा चम्कियो—

SIGNAL OFFSET: 500 SECONDS
OBJECT SEES THE PRESENT SUN

उनको शरीर चिसो भयो ।

“असम्भव...” उनले फुसफुसाए ।

किनकि यसको अर्थ स्पष्ट थियो— त्यो वस्तुले सूर्यलाई वर्तमानमा देखिरहेको थियो । जबकि मानवजाति सधैं ५०० सेकेन्ड पुरानो सूर्य मात्र हेर्थ्यो ।

अर्थात्... त्यो वस्तु समयको विलम्बबाट प्रभावित थिएन । त्यो “अहिले” मा थियो । र यदि कुनै चेतनाले वास्तविक वर्तमान देख्न सक्छ भने— के उसले अतीत परिवर्तन गर्न पनि सक्छ ?

अयांशको दिमागमा एउटा खतरनाक आशा चम्कियो । यदि समय केवल दूरीको परिणाम हो भने...

के ५०० सेकेन्ड फर्काउन सकिन्छ ?

के कसैले प्रकाशभन्दा अगाडि पुग्न सक्छ ?

के...

आरोहीलाई बचाउन सकिन्छ ?

त्यत्तिकैमा स्पिकरबाट अनौठो आवाज आयो ।

यो कुनै मानव आवाज थिएन ।

धातु र फुसफुसाहट मिसिएको जस्तो ।

“YOU ARE LATE, AYANSH.”

उनको शरीर जम्यो ।

त्यसपछि अर्को वाक्य आयो—

“SHE WAS ALWAYS 500 SECONDS AWAY.”

 

५ : सूर्यको दौड

अनुसन्धान केन्द्रको सबैभन्दा तल्लो तहमा एउटा सानो बन्द कोठा थियो । त्यो कोठा अयांशले आफैं डिजाइन गरेका थिए—
ध्वनिरहित ।
झ्यालविहीन ।
पूर्ण अन्धकारमा डुब्न मिल्ने ।

उनी कहिलेकाहीँ त्यहाँ जान्थे, जब संसारको आवाज असह्य हुन्थ्यो । आज राति उनी फेरि त्यहीँ थिए । कोठाभित्र केवल एउटा स्क्रिन बलिरहेको थियो ।

त्यसमा आकाशगंगाको केन्द्र घुमिरहेको थियो—
असीम अन्धकारबीच चम्किरहेको विकराल प्रकाश ।

स्क्रिनको तल एउटा संख्या स्थिर चम्किरहेको थियो—

Solar Galactic Velocity: 230 km/s

२३० किलोमिटर प्रतिसेकेन्ड ।

अर्थात् सूर्य—
जसलाई मानवजातिले स्थिरताको प्रतीक ठान्यो—
स्वयं ब्रह्माण्डमा गोलीझैँ दौडिरहेको थियो ।

र त्यससँगै पृथ्वी ।
र पृथ्वीसँगै मानवजाति ।
र मानवजातिसँगै...

उनी ।

अयांशले बिस्तारै कुर्सीमा टाउको अड्याए । उनको आँखामुनि गहिरा कालो धब्बा बनेका थिए । पछिल्ला केही दिनमा उनले न राम्रोसँग खाएका थिए, न सुत्न सकेका । किनकि प्रत्येक नयाँ गणनाले उनीभित्रको कुनै आधार तोडिरहेको थियो ।

पहिले चन्द्रमा ।

त्यसपछि पृथ्वी ।

अब सूर्य ।

सबै दौडिरहेका थिए ।

सबै बहिरहेका थिए ।

र अचानक उनलाई आफ्नै अस्तित्व असह्य रूपमा सानो लाग्न थाल्यो ।

उनले काँपिरहेको स्वरमा आफैंसँग भने— “म आखिर के हुँ ?”

मौनता ।

स्क्रिनमा सूर्यको कक्षीय मार्ग घुमिरह्यो ।

उनले अर्को गणना खोले—

230\ km/s

त्यसको तल—

2\pi r

आकाशगंगाभित्र सूर्यको अकल्पनीय यात्रा ।

२३ करोड वर्षमा एउटा फन्को ।

अर्थात् डायनासोरहरू पृथ्वीमा हिँड्दादेखि आजसम्म पनि सूर्यले आकाशगंगाको एउटा पूर्ण चक्कर मुश्किलले पूरा गरेको थियो ।

अयांशको घाँटी कसियो ।

मानव इतिहास...

सभ्यता...

प्रेम...

युद्ध...

सबै ब्रह्माण्डीय समयको तुलनामा क्षणभरको चमक मात्रै ।

उनको आँखा रसाए ।

“म ब्रह्माण्डको एउटा धूलो कण मात्र हुँ...”
उनले बिस्तारै भने,
“तर मेरो दुःख किन यति ठूलो लाग्छ ?”

त्यो प्रश्नले कोठाको अन्धकार अझ भारी बनायो । किनकि विज्ञानले दूरी मापन गर्न सक्छ ।
गति गणना गर्न सक्छ । ताराहरूको मृत्यु भविष्यवाणी गर्न सक्छ ।

तर...

के विज्ञानले एउटा मानिसको पीडा नाप्न सक्छ ?

उनले आँखा बन्द गरे । आरोही सम्झिइन् ।

उनको हाँसो ।
उनको बानी ।
उनको आवाज ।

ब्रह्माण्डको हिसाबले ती सबै तुच्छ थिए । तर अयांशका लागि— त्यही नै सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड थियो । अचानक उनको छातीभित्र केही चुँडियो ।

र धेरै वर्षपछि— डा. अयांश राई रोए । शान्त रूपमा होइन । पूर्ण रूपमा भत्किएर । उनको सास टुक्राटुक्रा भयो ।

“किन...?” उनले अन्धकारलाई सोधे । “किन मलाई यति धेरै थाहा हुनुपर्‍यो ?”

यदि उनी सामान्य मानिसजस्तै बाँचेका भए— सायद उनी अझै स्थिरताको भ्रममा शान्त रहन्थे ।

तर अब...

उनलाई थाहा थियो—

उनी प्रत्येक सेकेन्ड लाखौँ किलोमिटर बहिरहेका छन् ।
उनको शरीर बदलिरहेको छ ।
पृथ्वी बदलिरहेको छ ।
सूर्य बदलिरहेको छ ।

र एकदिन—

सबै हराउनेछ । अचानक स्क्रिन झिलिमिली गर्न थाल्यो । आकाशगंगाको मोडेल विकृत भयो ।

त्यसपछि...

पहिलोपटक पूरा संरचना देखा पर्‍यो । त्यो कालो वस्तु अब एउटा बिन्दु थिएन । त्यो विशाल थियो । अत्यन्त विशाल । मानौँ अन्तरिक्षको कुनै भाग आफैं काटेर हटाइएको होस् । त्यसको वरिपरि प्रकाश नै बाङ्गिएको थियो ।

स्क्रिनमा चेतावनी चम्कियो—

NON-RELATIVISTIC ENTITY DETECTED

अयांशको आँसु एकछिन रोकियो । उनले स्क्रिनतिर हेरे ।

डेटा फेरि बदलियो—

OBJECT VELOCITY: 0 km/s

उनको मुटु एकछिन थामियो । ० किलोमिटर प्रतिसेकेन्ड । असम्भव ।

ब्रह्माण्डमा केही पनि पूर्ण स्थिर हुन सक्दैन ।

तर त्यो वस्तु...

स्थिर थियो ।

पूर्ण स्थिर ।

जबकि सम्पूर्ण आकाशगंगा दौडिरहेको थियो ।

अयांश बिस्तारै उठे । उनको वैज्ञानिक चेतना डरमाथि भारी पर्न थाल्यो । किनकि भयभन्दा शक्तिशाली एउटा कुरा थियो—

जिज्ञासा ।

“तिमी आखिर के हौ...?” उनले फुसफुसाए ।

स्क्रिनमा अचानक नयाँ रेखा देखा पर्‍यो । त्यो सीधा पृथ्वीतर्फ आइरहेको थियो ।

त्यसपछि एउटा वाक्य चम्कियो—

IT IS NOT MOVING.
YOU ARE MOVING TOWARD IT.

कोठा फेरि मौन भयो । अयांशको आँखामा डर र विस्मय एकैसाथ चम्किरहेका थिए । किनकि पहिलोपटक उनले बुझ्न थाले— सायद ब्रह्माण्डमा “यात्रा” भन्ने कुरा अस्तित्वमै छैन ।

सायद...

सबै कुरा एउटै स्थिर अन्धकारतर्फ खसिरहेको छ ।

 

६ : २० फन्को मात्र

बिहानको चार बजेको थियो । काठमाडौं अझै अध्यारोमै डुबेको थियो । टाढा कुनै मन्दिरबाट मन्द घण्टीको आवाज आइरहेको थियो । डा. अयांश राई आफ्नो घरको बैठकमा एक्लै बसिरहेका थिए । उनको अगाडि होलोग्राफिक आकाशगंगा बिस्तारै घुमिरहेको थियो । बीचमा एउटा सानो धुलोको कणजस्तो चम्किलो बिन्दु—

सूर्य ।

र त्यसको छेउमा चम्किरहेको संख्या—

Galactic Orbit Completed Since Earth's Formation: ~20

करिब २० फन्को ।

त्यति मात्रै ।

पृथ्वी जन्मिएदेखि आजसम्म सूर्यले आकाशगंगाको केन्द्र वरिपरि मुश्किलले २० पटक मात्र परिक्रमा गरेको थियो । अयांशले त्यो संख्या फेरि पढे ।

फेरि ।

र फेरि ।

उनी विश्वास गर्न चाहिरहेका थिएनन् । डाइनोसोरहरू पृथ्वीमा हिँड्दा सूर्य लगभग यही यात्राको अर्को भागमा थियो । मानव सभ्यता जन्मँदा पनि त्यो अझै एउटै विशाल फन्कोभित्र थियो । मानौँ सम्पूर्ण मानव इतिहास ब्रह्माण्डीय घडीको एउटा क्षणभरको टिक मात्र हो । अचानक उनलाई आफूभित्र अनौठो खालीपन महसुस भयो ।

यदि ४.५४ अर्ब वर्षको इतिहासमा केवल २० फन्को मात्र छन् भने...

मानिसको जीवन के हो ?

८० वर्ष ?

९० ?

ब्रह्माण्डको हिसाबले त त्यो अस्तित्वमै नभएको समय बराबर ।

उनी बिस्तारै कुर्सीबाट उठे । घर मौन थियो । त्यस मौनताभित्र अचानक उनलाई डर लाग्न थाल्यो । किनकि पहिलोपटक उनले समयलाई विशाल महासागरजस्तो देखिरहेका थिए—
र आफूलाई त्यसमा बगिरहेको एउटा कमजोर कण । त्यत्तिकैमा माथिल्लो कोठाबाट हल्का आवाज आयो ।

आर्या निद्रामै केही बर्बराइरहेकी थिइन् । अयांश तुरुन्त उनको कोठातिर गए । ढोका हल्का खुला थियो । आर्या निदाइरहेकी थिइन्, तर अनुहार बेचैन थियो ।

“बुबा... नजानू...” उनी निद्रामै फुसफुसाइन् ।

अयांशको छाती अचानक कसियो । उनी बिस्तारै छोरीको छेउमा बसे । आर्याको सानो हात आफ्नो हातमा लिए ।

त्यो हात न्यानो थियो ।
जीवित थियो ।
वर्तमान थियो ।

र अचानक—

उनको सबै वैज्ञानिक ज्ञान अर्थहीन लाग्न थाल्यो । किनकि ब्रह्माण्डको सत्य जे भए पनि, एउटा बाबुको लागि सबैभन्दा ठूलो सत्य आफ्नी छोरीको सास हो ।

उनले आर्यालाई बिस्तारै अँगालो हाले । त्यस क्षण उनको दिमागमा एउटै प्रश्न घुमिरह्यो— “म उसलाई कति समय बचाउन सक्छु ?”

यो अनन्त गतिभित्र ?
यो निर्मम ब्रह्माण्डभित्र ?

जहाँ सूर्य स्वयं केवल एउटा यात्री हो । उनको आँखामा आँसु भरिन थाल्यो ।

आरोही सम्झिइन् । मृत्युशय्यामा उनले अयांशको हात समाउँदै भनेकी थिइन्—

“आर्यालाई संसारबाट होइन, तिम्रो डरबाट बचाऊ ।”

त्यतिबेला अयांशले त्यो वाक्य बुझेनन् ।

तर अहिले...

उनी बुझ्न थालेका थिए ।

उनी ब्रह्माण्डसँग होइन— स्वयं सत्यसँग डराइरहेका थिए ।

यदि सबै कुरा क्षणिक छ भने...

प्रेम पनि ?

परिवार पनि ?

पितृत्व पनि ?

आर्या निद्रामै उनीतिर अझ नजिक सरी । अयांशले आँखा बन्द गरे । केही क्षणका लागि उनले वैज्ञानिक होइन, केवल एउटा पिता बन्न खोजे । तर त्यो सम्भव भएन । किनकि उनको दिमाग फेरि गणनातर्फ फर्कियो ।

२३ करोड वर्ष = सूर्यको एउटा फन्को ।

मानव जीवन = लगभग ८० वर्ष ।

उनले बिस्तारै हिसाब गरे—

\frac{80}{230000000}\approx3.4\times10^{-7}

मानव जीवन सूर्यको एउटा आकाशगंगीय वर्षको अत्यन्त सूक्ष्म अंश मात्र ।

त्यो संख्या देखेर उनको घाँटी फेरि कसियो ।

“हामी यति साना छौँ...”
उनले बिस्तारै फुसफुसाए ।

त्यत्तिकैमा आर्याले आँखा आधा खोलिन् ।

“बुबा...”

“हजुर ?”

“यदि सबै कुरा चलिरहेको छ भने...”उनको निद्रालु स्वर अत्यन्त कोमल थियो, “आमा कहाँ पुग्नुभयो होला ?”

प्रश्नले अयांशलाई भित्रसम्म काट्यो । उनले तुरुन्त उत्तर दिन सकेनन् ।

किनकि वैज्ञानिक रूपमा— आरोहीको शरीर अब ब्रह्माण्डका अणुहरूमा मिसिइसकेको थियो । तर एउटा बाबुले आफ्नी छोरीलाई त्यो कसरी भन्थ्यो ?

उनले आर्याको कपाल सहलाए ।

“सायद...” उनको स्वर भाँचियो, “सायद उहाँ हामीभन्दा धेरै टाढा पुग्नुभएको छ ।”

आर्या फेरि निदाइन् । तर अयांश जागै रहे । झ्यालबाहिर बिहान हुन थालेको थियो ।

पृथ्वी आफ्नै कक्षामा दौडिरहेको थियो ।
सूर्य आकाशगंगाभित्र कुदिरहेको थियो ।
आकाशगंगा स्वयं अज्ञात दिशातर्फ बगिरहेको थियो ।

र उनी—

एउटा पिता— यो अनन्त यात्राभित्र आफ्नी छोरीलाई कसरी समातेर राख्ने भनेर डराइरहेका थिए । त्यसै बेला उनको घडी अचानक आफैं सक्रिय भयो ।

स्क्रिनमा नयाँ सूचना चम्कियो—

GALACTIC REFERENCE SHIFT DETECTED

अर्को लाइन देखा पर्‍यो—

ONLY 20 ORBITS HAVE PASSED.
THE ENTITY HAS BEEN WAITING LONGER.

अयांशको रगत चिसो भयो । किनकि यदि त्यो वस्तु सूर्यको २० फन्कोभन्दा पनि पुरानो थियो भने...

त्यो मानव इतिहासभन्दा पुरानो थियो । सायद पृथ्वीभन्दा पनि । र त्यस क्षण उनलाई पहिलोपटक एउटा भयानक सम्भावना महसुस भयो— सायद ब्रह्माण्डमा यात्रा गरिरहेको वस्तु मानवजाति होइन ।

सायद...

मानवजाति स्वयं कुनै पुरानो, स्थिर चेतनाको वरिपरि घुमिरहेको छ ।

 

७ : गतिको संचय

रातको ठीक २:१७ बजे ।

नेपाल अन्तरिक्ष अध्ययन केन्द्रको “मोशन रिले च्याम्बर” पहिलोपटक पूर्ण क्षमतामा सक्रिय भयो । यो अयांशकै जीवनको सबैभन्दा ठूलो आविष्कार थियो— एक यस्तो प्रणाली, जसले विभिन्न ब्रह्माण्डीय गतिहरूलाई केवल गणना मात्र होइन, प्रत्यक्ष स्नायु-अनुभूतिमा रूपान्तरण गर्न सक्थ्यो ।

चन्द्रमाको गति ।
पृथ्वीको गति ।
सूर्यको आकाशगंगीय वेग ।

सबैलाई एउटै चेतनामा अनुभव गराउने यन्त्र । उनको टोली उत्साहित थियो ।

“सर,” नीरजले काँपिरहेको उत्साहमा भन्यो, “यदि यो सफल भयो भने मानिसले पहिलोपटक आफ्नो वास्तविक ब्रह्माण्डीय स्थिति महसुस गर्नेछ ।”

अयांशले उत्तर दिएनन् । किनकि उनीभित्र अचानक एउटा अनौठो डर जागिरहेको थियो ।

सायद—

मानव मस्तिष्कलाई केही सत्यहरू महसुस गर्न बनाइएको नै छैन । तर अब धेरै ढिला भइसकेको थियो । काँचको गोलाकार च्याम्बर बिस्तारै बन्द भयो । अयांश बीचमा बसिरहेका थिए । उनी आफैं परीक्षण विषय बनेका थिए । माथि विशाल स्क्रिनमा गति-डेटा एकपछि अर्को सक्रिय हुन थाल्यो—

Lunar Velocity: 1.022 km/s

Earth Velocity: 29.78 km/s

Solar Galactic Velocity: 230 km/s

अन्तिम गणना चम्कियो—

1.022+29.78+230\approx260\ km/s

२६० किलोमिटर प्रतिसेकेन्ड ।

अर्थात्— उनी प्रत्येक सेकेन्ड पृथ्वीको नक्सामा काठमाडौंदेखि बुटवलभन्दा धेरै टाढा पुगिरहेका थिए ।

प्रत्येक सेकेन्ड ।

च्याम्बरभित्र मधुर ध्वनि गुञ्जियो ।

Neural Synchronization Beginning...

अयांशले आँखा बन्द गरे । सुरुमा केही भएन ।

त्यसपछि—

अचानक उनको शरीरभित्र केही भत्कियो ।

मानौँ भुइँ हरायो ।

उनको पेट बटारियो ।

सन्तुलन गायब भयो ।

र एकाएक—

उनले “गति” महसुस गरे ।

सामान्य गाडीको गति होइन । विमानको होइन । यो विशाल थियो । अकल्पनीय । उनलाई लाग्यो मानौँ सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड च्यातिँदै उनीमाथिबाट बगिरहेको छ । उनको सास रोकियो । कुर्सी समाउँदै उनले आँखा खोले । तर दृश्य अझ भयावह भयो । स्क्रिनहरू स्थिर थिएनन् । सबै तन्किरहेका थिए । ताराहरू लामो प्रकाशरेखाजस्तो देखिन थाले । कोठाको आकार विकृत भयो ।

“सर ?” नीरजको आवाज टाढाबाट आयो । “तपाईं ठीक हुनुहुन्छ ?”

अयांशले उत्तर दिन सकेनन् । किनकि उनको दिमागमा एउटै प्रश्न गुञ्जिरहेको थियो—

“म कहाँ छु ?”

काठमाडौं ?

पृथ्वी ?

सौर्यमण्डल ?

आकाशगंगा ?

जब प्रत्येक सेकेन्ड स्थान बदलिरहेको छ भने “यहाँ” भन्ने शब्दको अर्थ के रहन्छ ? उनको मुटु असामान्य गतिमा धड्किन थाल्यो ।

“बन्द गर...” उनले फुसफुसाए ।

तर प्रणालीले उनको न्यूरल सिग्नललाई अझ गहिरो रूपमा समात्यो । अब उनले केवल गति होइन— स्थान-परिवर्तन अनुभव गर्न थाले । प्रत्येक क्षण उनी नयाँ ठाउँमा थिए । प्रत्येक क्षण पुरानो “उनी” पछाडि छुटिरहेको थियो । अचानक उनलाई आफू टुक्राटुक्रा भइरहेको अनुभूति भयो । मानौँ चेतना कुनै स्थिर वस्तु होइन, केवल गतिले सिर्जना गरेको भ्रम हो ।

“बन्द गर !!!”

उनको चिच्याहट च्याम्बरभित्र गुञ्जियो । बाहिर टोली आत्तियो ।

तर त्यत्तिकैमा स्क्रिनमा नयाँ चेतावनी चम्कियो—

REFERENCE FRAME COLLAPSE DETECTED

त्यसपछि...

अयांशले त्यो देखे । कालो वस्तु । पहिलेभन्दा धेरै विशाल । अब त्यो कुनै बिन्दु थिएन । त्यो सम्पूर्ण अन्तरिक्षभित्र स्थिर अन्धकारको समुद्रजस्तो थियो ।

र सबै—

चन्द्रमा ।
पृथ्वी ।
सूर्य ।
आकाशगंगा—

त्यसैतर्फ बहिरहेका थिए ।

अयांशको आँखाबाट आँसु झर्‍यो ।

“मैले...” उनको स्वर भाँचियो, “मैले के गरें...?”

उनले यही यन्त्र बनाए । मानवजातिको स्थिरताको अन्तिम भ्रम च्यात्ने यन्त्र । अब उनी कहिल्यै पहिलेझैँ हुन सक्दैनथे । किनकि एकपटक वास्तविक गति महसुस गरेपछि— स्थिरताको भ्रममा फर्किन असम्भव हुन्छ । अचानक च्याम्बरको भित्ता कम्पन हुन थाल्यो । बत्तीहरू निभ्न थाले ।

नीरज करायो— “सर, केही सिस्टमभित्र प्रवेश गरिरहेको छ !”

स्क्रिनमा डेटा आफैं बदलियो—

HUMAN PERCEPTION LIMIT EXCEEDED

त्यसपछि अर्को लाइन देखा पर्‍यो—

HE CAN SEE US NOW.

अयांशको शरीर जम्यो ।

“हामी...?” उनले बिस्तारै फुसफुसाए ।

त्यत्तिकैमा कालो वस्तुको बीचमा एउटा हल्का आकृति खुल्न थाल्यो । मानव-जस्तो । तर पूर्ण स्थिर । जबकि सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड त्यसको वरिपरि अनन्त गतिमा बगिरहेको थियो ।

र त्यसले...

सीधा अयांशतर्फ हेर्दै थियो ।

८ : स्थिरताको भ्रम

मोशन रिले च्याम्बर बन्द भएको १७ घण्टा बितिसकेको थियो । तर डा. अयांश राईको शरीर अझै स्थिर हुन सकेको थिएन । उनी अनुसन्धान केन्द्रको मेडिकल कोठामा पल्टिरहेका थिए ।
डाक्टरहरूले भने— “शारीरिक रूपमा सबै सामान्य छ ।”

तर अयांशलाई थाहा थियो— समस्या शरीरमा होइन । समस्या “अनुभूति” मा थियो । छत स्थिर देखिन्थ्यो, तर उनलाई त्यो बिस्तारै सरिरहेको महसुस हुन्थ्यो । भित्ताहरू शान्त थिए, तर उनीभित्र सबै कुरा दौडिरहेको थियो । आँखा बन्द गर्दा अझ भयावह हुन्थ्यो ।

ताराहरू तन्किएका ।
अन्तरिक्ष बगिरहेको ।
र त्यो स्थिर अन्धकार—

उनीहरूलाई पर्खिरहेको ।

अचानक ढोकामा हल्का आवाज आयो । नीरज भित्र आयो । उसको अनुहारमा चिन्ता स्पष्ट थियो ।

“सर...” ऊ केही क्षण रोकियो, “तपाईंले देख्नुभएको कुरा... साँच्चै थियो ?”

अयांश केही बेर मौन रहे । त्यसपछि बिस्तारै उठेर झ्यालतिर गए ।

बाहिर काठमाडौं सामान्य देखिन्थ्यो ।

गाडीहरू गुडिरहेका थिए ।
मानिसहरू हिँडिरहेका थिए ।
दैनिक जीवन आफ्नै लयमा बगिरहेको थियो ।

यति सामान्य ।

यति स्थिर ।

अयांश हल्का मुस्कुराए ।

“नीरज,” उनले बिस्तारै भने, “यदि एउटा गाडीभित्र बसेको मान्छेलाई बाहिर नहेर्न दिइयो भने उसलाई गाडी चलेको महसुस हुँदैन ।”

नीरज चुपचाप सुनिरह्यो ।

“अब सोच,” अयांशले अगाडि भने, “त्यो गाडीलाई रेलमा राखियो । रेललाई जहाजमा । र जहाजलाई... अन्तरिक्षयानमा ।”

उनले झ्यालबाहिर हेरे । “ती सबै चलिरहेका छन् । तर यात्रुलाई स्थिरता महसुस हुन्छ ।”

नीरजको घाँटी सुकेको देखिन्थ्यो ।

अयांशको स्वर अझ गहिरो भयो ।

“हामी जन्मेदेखि यही गतिमा थियौँ ।
चन्द्रमाको गति ।
पृथ्वीको गति ।
सूर्यको गति ।”

उनले बिस्तारै आफ्नै छाती छोए ।

“तर हामीलाई थाहा थिएन ।”

कोठा मौन भयो ।

त्यसपछि उनले अत्यन्त मन्द स्वरमा भने—

“अब थाहा पाएपछि म किन सहन सकिरहेको छैन ?”

त्यो प्रश्न वास्तवमा नीरजलाई होइन—

स्वयं आफूलाई थियो । किनकि तथ्य नयाँ थिएनन् । गति पहिलेदेखि नै थियो ।

परिवर्तन केवल एउटा थियो— अब उनले त्यो “महसुस” गरेका थिए । र अनुभूति ज्ञानभन्दा धेरै खतरनाक हुन्छ । उनले कुर्सीमा बस्दै आँखा बन्द गरे ।

आफ्नो बाल्यकाल सम्झिए । सानो अयांश, राति छतमा सुतेर ताराहरू हेर्ने । त्यतिबेला आकाश शान्त लाग्थ्यो । सुरक्षित ।

अब भने...

उही आकाश विशाल चक्रवातजस्तो लाग्थ्यो ।

उनी आफैंसँग बिस्तारै बोल्न थाले—

“यदि स्थिरता भ्रम हो भने...” “मेरो पहिचान पनि भ्रम हो ?”

उनले आफ्नो हात हेरे ।

यो शरीर हरेक क्षण बदलिरहेको थियो । कोषहरू मर्दै थिए । नयाँ जन्मिँदै थिए । मस्तिष्कभित्र सम्झनाहरू बदलिइरहेका थिए । अनि चेतना ? सायद त्यो पनि निरन्तर बहाव मात्र ।

“के ‘म’ भन्ने कुनै स्थिर चीज छैन ?” उनको स्वर लगभग फुसफुसाहट थियो ।

त्यत्तिकैमा उनलाई आरोहीको पुरानो डायरी सम्झना आयो । घर पुगेपछि उनले तुरुन्त पुरानो दराज खोले । धुलो लागेको नीलो डायरी ।

भित्र एउटा पन्नामा आरोहीले लेखेकी थिइन्— “मानिसहरू स्थिरता खोज्छन्, किनकि परिवर्तनले उनीहरूलाई आफ्नो मृत्यु सम्झाउँछ ।”

अयांश केही क्षण स्थिर रहे ।

त्यसको तल अर्को लाइन थियो— “तर सायद जीवनको सुन्दरता नै यही हो— केही पनि सधैंका लागि रहँदैन ।”

उनको आँखाभित्र पीडा र शान्ति एकैसाथ मिसियो ।

आरोहीले यो कुरा धेरै पहिले बुझिसकेकी रहिछिन् ।

तर अयांश...

उनी अझै लडिरहेका थिए ।

किनकि वैज्ञानिक चेतनाले सत्य स्वीकार गरिरहेको थियो, तर मानव हृदयले अस्वीकार । अचानक उनको घडी तीव्र रूपमा कम्पन गर्न थाल्यो ।

स्क्रिन आफैं सक्रिय भयो ।

त्यसमा एउटै वाक्य चम्कियो—

STABILITY IS A BIOLOGICAL DEFENSE.

त्यसपछि अर्को लाइन—

YOUR SPECIES WAS NEVER MEANT TO FEEL TRUE MOTION.

अयांशको रगत चिसो भयो । किनकि अब त्यो वस्तु केवल देखिरहेको थिएन ।

त्यो...

उत्तर दिइरहेको थियो । त्यत्तिकैमा घडीको स्क्रिन पूर्ण कालो भयो । र त्यस कालोपनभित्र एउटा आकृति देखा पर्‍यो— स्थिर मानव-जस्तो छायाँ । यसपटक स्पष्ट । त्यो नजिक आइरहेको थिएन । कहिल्यै आएन पनि ।

किनकि सत्य उल्टो थियो—

अयांश स्वयं त्यसैतर्फ बहिरहेका थिए ।

९ : स्थान र समयको नियम

त्यो रात अयांश घर फर्किएनन् । उनी काठमाडौंको बाहिर, शिवपुरीको माथिल्लो डाँडामा एक्लै उभिएका थिए । तल सहरका बत्तीहरू नदीझैँ बगिरहेका देखिन्थे । आकाश अस्वाभाविक रूपमा सफा थियो ।

ताराहरू—
असंख्य ।
निर्मम ।
अनन्त ।

हावामा चिसोपन थियो, तर अयांशलाई त्यो महसुस नै भएन । किनकि उनीभित्र त्यसभन्दा गहिरो केही चिसिइरहेको थियो । उनको अगाडि होलोग्राफिक प्रोजेक्टर खुला थियो ।

त्यसमा एउटा सरल समीकरण चम्किरहेको थियो—

x=vt

स्थान बराबर गति गुणा समय ।

कति सरल ।

कति भयावह ।

यदि गति शून्य छैन भने—
स्थान सधैं बदलिन्छ ।

र यदि स्थान बदलिन्छ भने...

कुनै पनि वस्तु, कुनै पनि व्यक्ति, कुनै पनि क्षण—
उही रहँदैन ।

अयांशको सास भारी भयो ।

“त्यसो भए...” उनले आकाशतिर हेर्दै फुसफुसाए, “म हरेक सेकेन्ड फरक व्यक्ति हुँ ?”

यो प्रश्नले उनको चेतनालाई भित्रैदेखि च्यात्न थाल्यो । किनकि यसको अर्थ केवल स्थान परिवर्तन थिएन ।

यसको अर्थ थियो— पहिचान पनि अस्थिर छ । उनले आफ्नै हात हेरे । ती हात जसले आरोहीको हात अन्तिमपटक समातेका थिए ।

तर वैज्ञानिक सत्य के भन्थ्यो ?

ती कोषहरू अब उही थिएनन् । ती अणुहरू बदलिइसकेका थिए ।

त्यसो भए...

आरोहीलाई समातेको “अयांश” अहिले अस्तित्वमै थिएन । उनको घाँटी कसियो । अचानक उनलाई आफ्नो नाम पनि अपरिचित लाग्न थाल्यो ।

अयांश ।

यो नाम कसको हो ?

यदि “म” हरेक क्षण बदलिरहेको छु भने— निरन्तर बगिरहेको चेतनालाई एउटै व्यक्ति कसरी भन्न सकिन्छ ?

हावाले वरिपरिका रुखहरू हल्लायो । त्यो आवाजभित्र उनलाई अचानक आरोहीको स्वर सुनिएझैँ लाग्यो ।

“तिमी सधैं सबै कुरा समातेर राख्न खोज्छौ, अयांश...”

उनको आँखामा आँसु भरियो ।

“किनकि म हराउन चाहन्नँ...” उनले शून्यतासँग भने ।

उनले टाउको उठाए । चन्द्रमा माथि शान्त देखिन्थ्यो ।

तर अब उनलाई थाहा थियो—

त्यो शान्त थिएन ।
त्यो दौडिरहेको थियो ।

सबै दौडिरहेका थिए ।

अचानक उनले आकाशतिर हेर्दै बिस्तारै भने—

“आरोही...”

हावा रोकिएझैँ भयो ।

“के तिमी पनि हरेक सेकेन्ड नयाँ ठाउँमा छौ ?”

त्यो प्रश्नसँगै उनको भित्रको अन्तिम स्थिरता पनि भत्कियो । किनकि उनले पहिलोपटक बुझ्न थाले— उनी केवल आफ्नी पत्नीको मृत्युबाट पीडित थिएनन् । उनी “स्थायित्व” को मृत्युबाट पीडित थिए ।

मानिस प्रेमलाई स्थायी मान्न चाहन्छ ।
सम्बन्धलाई स्थायी ।
स्मृतिलाई स्थायी ।

तर ब्रह्माण्ड...

ब्रह्माण्डले केही पनि रोक्दैन ।

समय बग्छ ।
स्थान बदलिन्छ ।
मानिस बदलिन्छ ।

अनि सायद—

दुःख पनि ।

अचानक उनको प्रोजेक्टर आफैं सक्रिय भयो ।

स्क्रिनमा नयाँ गणना देखा पर्‍यो—

\Delta x=v\Delta t

त्यसको तल—

IF POSITION CHANGES, IDENTITY CHANGES.

अयांशको शरीर चिसो भयो ।

“होइन...”
उनले बिस्तारै भने ।

स्क्रिन फेरि बदलियो—

YOU FEAR MOTION
BECAUSE YOU FEAR LOSING THE SELF.

उनको सास अड्कियो । किनकि त्यो सत्य थियो । उनी मृत्युबाट मात्र डराएका थिएनन् । उनी “म” हराउने डरबाट डराइरहेका थिए । यदि चेतना पनि निरन्तर बदलिने प्रक्रिया मात्र हो भने—

आत्मा के हो ?

स्मृति के हो ?

प्रेम के हो ?

अचानक आकाशको एउटा भाग कालो हुन थाल्यो । ताराहरू गायब भए । मानौँ अन्तरिक्ष आफैं मेटिँदै थियो । त्यो स्थिर वस्तु फेरि देखा परेको थियो ।

पहिलेभन्दा विशाल ।
पहिलेभन्दा नजिक ।

तर अझै—

पूर्ण स्थिर ।

अयांशको आँखा फैलियो ।

त्यस अन्धकारभित्र अहिले स्पष्ट आकार देखिन्थ्यो ।

मानव आकृतिहरू ।

हजारौँ ।

स्थिर ।

मानौँ समयले उनीहरूलाई रोकेको होस् ।

अचानक तीमध्ये एउटाले टाउको उठायो ।

र—

अयांशको मुटु रोकिनेजस्तो भयो ।

त्यो अनुहार...

आरोहीको थियो ।

“असम्भव...”
उनको स्वर टुक्रियो ।

त्यस आकृतिले बिस्तारै ओठ खोल्यो । तर आवाज अयांशको दिमागभित्र गुञ्जियो—

“तिमी गलत ठाउँमा सत्य खोज्दैछौ ।”

त्यसपछि सम्पूर्ण आकाश अन्धकारले ढाकिन थाल्यो ।

१० : शास्त्र र विज्ञानको मेल

भोलिपल्ट वर्षा भइरहेको थियो । काठमाडौंको आकाश धूस्रिएको थियो, र पानीका थोपाहरू झ्यालमा बिस्तारै बगिरहेका थिए । घर असामान्य रूपमा शान्त थियो ।

डा. अयांश राई पुस्तकालयको भुइँमा बसेका थिए ।

उनको वरिपरि किताबहरू छरिएका थिए—
खगोलभौतिकी ।
सापेक्षता सिद्धान्त ।
क्वान्टम चेतना ।

तर ती सबैबीच आज एउटा पुरानो ग्रन्थ खुला थियो—

भगवद्गीता

अयांशले बिस्तारै एउटा श्लोक पढे—

“न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्।”

कुनै पनि प्राणी एक क्षण पनि निष्क्रिय रहन सक्दैन । उनको आँखामा हल्का कम्पन आयो । हजारौँ वर्षअघि लेखिएको वाक्य । तर अर्थ— अविश्वसनीय रूपमा आधुनिक ।

सबै गति हो ।
सबै परिवर्तन हो ।

उनले अर्को ग्रन्थ खोले—

ईशोपनिषद् त्यहाँ लेखिएको थियो—

“तदेजति तन्नैजति...”

त्यो चलिरहेको पनि छ, नचलिरहेको पनि देखिन्छ ।

अयांश लामो समय मौन बसे । उनीभित्र केही बिस्तारै नरम हुँदै थियो । पहिलोपटक उनलाई लाग्यो—

सायद मानवजाति यो सत्यसँग पूर्ण अपरिचित थिएन । सायद ऋषिहरूले पनि ब्रह्माण्डको यही अनन्त प्रवाह महसुस गरेका थिए ।

सायद...

उनीहरू पनि डराएका थिए ।

तर त्यही सोचसँगै अर्को प्रश्नले उनलाई फेरि काट्यो—

“के उनीहरूले पनि यही पीडा महसुस गरेका थिए ?”

ज्ञानको पीडा ।
अस्थिरताको पीडा ।
“म” हराउने डर ।

यदि उनीहरूले यो महसुस गरेका थिए भने—

उनीहरू कसरी बाँचे ?

अचानक ढोकामा हल्का आवाज आयो । आर्या भित्र आइन् । उनको हातमा तातो चिया थियो । “बुबा,” उनले मुस्कुराउँदै भनिन्, “तपाईं फेरि रातभर ननिदाउनुभएको हो ?”

अयांश हल्का हाँसे ।

“सायद ।”

आर्या उनको छेउमा बसिन् ।

उनले किताबतिर हेरेर सोधिन्—

“तपाईं विज्ञान पढ्दै हुनुहुन्छ कि धर्म ?”

प्रश्नले अयांश केही क्षण चुप भए ।

त्यसपछि उनले बिस्तारै भने—

“सायद... दुवै एउटै कुरा बुझ्न खोजिरहेका छन् ।”

आर्याले आँखा ठूला पारिन् ।

“कसरी ?”

अयांशले झ्यालबाहिर वर्षातिर हेरे ।

“विज्ञानले भन्छ— सबै कुरा चलिरहेको छ ।”
“शास्त्रले पनि भन्छ— केही पनि स्थिर छैन ।”

उनले हल्का मुस्कानसहित थपे—

“फरक यत्ति हो, विज्ञानले गणित प्रयोग गर्छ ।
ऋषिहरूले ध्यान ।”

आर्याले केही बेर सोचिरहिन् ।

त्यसपछि बिस्तारै सोधिन्— “त्यसो भए तपाईं किन यति डराउनुभएको छ ?”

प्रश्न सीधा थियो ।

अत्यन्त सीधा ।

अयांशको घाँटी कसियो ।

किनकि उनीसँग उत्तर थिएन ।

उनी वैज्ञानिक थिए । उनी ब्रह्माण्डको गति बुझ्न सक्थे । तर आफ्नै डर ? त्यो अझै अनियन्त्रित थियो ।

उनले धेरै बेरपछि बिस्तारै भने— “किनकि बुझ्नु र स्वीकार गर्नु फरक कुरा हुन्, आर्या ।”

आर्याले उनको हात समातिन् । “आमा भन्नुहुन्थ्यो— सत्य डराउने कुरा होइन रे ।”

त्यो वाक्यले अयांशको छाती एकछिन दुख्यो । आरोही सधैं उनीभन्दा शान्त थिइन् ।
उनी सत्यसँग लड्दिनथिन् ।

अयांश भने— सधैं नियन्त्रण गर्न खोज्थे । “तिम्री आमा धेरै बुद्धिमान् थिइन्,” उनले बिस्तारै भने ।

आर्या मुस्कुराइन् । “तपाईं पनि हुनुहुन्छ ।”

अयांशले नजर झुकाए । उनी अचानक अत्यन्त थाकेका महसुस भए । बुद्धिमत्ता कहिलेकाहीँ वरदान होइन— भार हुन्छ । विशेष गरी जब सत्यले आराम खोस्छ । त्यत्तिकैमा टेबलमाथिको ट्याब्लेट आफैं सक्रिय भयो । स्क्रिनमा कालो तरंग फैलियो ।

त्यसपछि एउटा वाक्य चम्कियो—

ANCIENT OBSERVERS KNEW.

अयांशको सास रोकियो ।

अर्को लाइन—

THEY CALLED IT MAYA.

माया ।

भ्रम ।

स्थिरताको भ्रम ।

अचानक स्क्रिनमा तीव्र डेटा बग्न थाल्यो ।

प्राचीन मन्दिरहरूको चित्र ।
नक्षत्रहरूको मानचित्र ।
गणितीय संरचना ।

सबै एउटै केन्द्रतर्फ जोडिएका ।

आर्या डराएर अयांशसँग टाँसिइन् ।

“बुबा...” उनको स्वर काँपिरहेको थियो, “यो कसले पठाइरहेको छ ?”

अयांशले उत्तर दिन सकेनन् । किनकि उनको दिमागमा एउटा असम्भव सम्भावना जन्मिइसकेको थियो— यदि प्राचीन ऋषिहरूले साँच्चै “त्यो” देखेका थिए भने...

सायद यो पहिलोपटक होइन । सायद मानवजाति पहिले पनि यही सत्यसम्म पुगेको थियो ।

र सायद—

हरेकपटक त्यसपछि केही भयानक भएको थियो ।

त्यसै बेला स्क्रिनमा अन्तिम वाक्य देखा पर्‍यो—

THEY DID NOT SURVIVE THE KNOWLEDGE.

 

११ : सापेक्षताको आतंक

रातको १ बजेको थियो ।

नेपाल अन्तरिक्ष अध्ययन केन्द्रको आपतकालीन सुरक्षा अलार्म अचानक बज्न थाल्यो । रातभर वर्षा परिरहेको थियो, र बिजुलीको चमकसँगै अनुसन्धान केन्द्रको गल्लीहरू भयावह देखिन्थे । अयांश मुख्य नियन्त्रण कक्षतर्फ दौडिरहेका थिए ।

उनको दिमागमा अझै एउटा वाक्य गुञ्जिरहेको थियो—

THEY DID NOT SURVIVE THE KNOWLEDGE.

ढोका खुल्नेबित्तिकै विशाल स्क्रिनमा रातो चेतावनी चम्कियो—

UNAUTHORIZED ACCESS DETECTED

नीरजको अनुहार फिक्का थियो ।

“सर...” उसले काँपिरहेको स्वरमा भन्यो, “हाम्रो क्वान्टम सर्भर ह्याक भएको छ ।”

अयांशको मुटु कसियो ।

“कसले ?”

नीरजले केही क्षण उत्तर दिन सकेन । त्यसपछि एउटा फाइल खोले ।

स्क्रिनमा एउटा गोप्य संगठनको नाम देखा पर्‍यो—

PROJECT NISCHAL

“निश्चल...” अयांश बिस्तारै फुसफुसाए ।

स्थिर । त्यो नाम आफैं डर सिर्जना गर्ने खालको थियो । नीरजले अर्को डेटा खोले । अयांशको रगत चिसो भयो । त्यहाँ मोशन रिले च्याम्बरको सम्पूर्ण डिजाइन चोरी गरिएको थियो ।

तर त्यसमा एउटा नयाँ अवधारणा थपिएको थियो—

ZERO-REFERENCE FIELD GENERATOR

गति-शून्य क्षेत्र ।

अयांश केही क्षण निसास्सिएझैँ भए ।

“असम्भव...” उनले बिस्तारै भने ।

किनकि भौतिकशास्त्रको आधारभूत नियम स्पष्ट थियो— पूर्ण स्थिरता अस्तित्वमै हुन सक्दैन । सबै कुरा कुनै न कुनै सन्दर्भ-फ्रेममा गतिमान हुन्छ । तर यदि कसैले “गति शून्य” क्षेत्र बनाउन खोजिरहेको थियो भने— त्यसको अर्थ एउटै थियो । उनीहरू ब्रह्माण्डको प्राकृतिक सापेक्षतालाई तोड्न खोजिरहेका थिए ।

नीरजले अर्को फाइल खोले । त्यसमा गोप्य बैठकको अडियो थियो । स्पिकरबाट एउटा अपरिचित आवाज आयो—

“मानव मस्तिष्क सत्य सहन सक्दैन । स्थिरताको भ्रम आवश्यक छ ।”

अर्को आवाज— “यदि हामीले पूर्ण स्थिरता सिर्जना गर्न सक्यौँ भने मानव चेतना नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ।”

अयांशको घाँटी कसियो । किनकि उनले अचानक बुझ्न थाले— यो केवल वैज्ञानिक प्रयोग थिएन । यो सम्पूर्ण मानव अनुभूतिमाथिको नियन्त्रण थियो । यदि मानिसहरूलाई “गति” महसुस हुन छाड्यो भने— उनीहरूलाई कुनै पनि वास्तविकतामा बाँध्न सकिन्थ्यो ।

अर्को फाइल खुल्यो ।

स्क्रिनमा भयावह गणना देखा पर्‍यो—

v=0

त्यसको तल—

Consciousness Stabilization Threshold

अयांशको सास गहिरो भयो । उनको आफ्नै आविष्कार अब एउटा हतियार बनिरहेको थियो ।

कोठाभित्र मौनता फैलियो ।

नीरज बिस्तारै बोल्यो— “सर... यदि उनीहरू सफल भए भने ?”

अयांशले उत्तर दिएनन् । किनकि उनको दिमागभित्र अहिले दुई युद्ध चलिरहेका थिए ।

वैज्ञानिक अयांश चिच्याइरहेको थियो— “सत्य लुकाउनु अपराध हो । मानवजातिलाई वास्तविकता थाहा दिनै पर्छ ।”

तर अर्को अयांश—

पति ।
पिता ।
घाइते मानिस—

उसले फुसफुसाइरहेको थियो—

“सायद भ्रम नै दया हो ।”

यदि सबै मानिसहरूले वास्तवमै ब्रह्माण्डको अनन्त गति महसुस गरे भने...

के उनीहरू मानसिक रूपमा बाँच्छन् ?

वा टुक्रिन्छन् ?

उनी आफैं त भत्किइरहेका थिए ।

त्यसो भए अरू ?

अचानक आर्याको अनुहार उनको दिमागमा चम्कियो ।

उनले आफूलाई प्रश्न गरे— “के म आफ्नी छोरीलाई पनि यो सत्य दिन चाहन्छु ?” त्यो प्रश्नले उनलाई भित्रैदेखि च्यात्यो ।

किनकि विज्ञान सधैं ज्ञानतर्फ धकेल्छ । तर प्रेम कहिलेकाहीँ अज्ञानलाई बचाउन खोज्छ ।

उनले झ्यालबाहिर हेरे ।

पानी परिरहेकै थियो ।

पृथ्वी दौडिरहेको थियो ।
सूर्य दौडिरहेको थियो ।
सबै गति थियो ।

तर मानिसहरूले आफूलाई स्थिर सम्झेर निदाएका थिए ।

र सायद— त्यही कारण उनीहरू अझै सामान्य थिए ।

“यदि मैले सत्य सार्वजनिक गरेँ भने...” अयांश बिस्तारै बोले, “मैले मानवजातिको अन्तिम शान्ति खोस्नेछु ।”

नीरज मौन रह्यो । अचानक मुख्य स्क्रिन आफैं सक्रिय भयो । कालो तरंग फैलियो । त्यसपछि उही स्थिर आकृति देखा पर्‍यो ।

यसपटक स्पष्ट ।

मानव-जस्तो ।
तर समयभन्दा बाहिरको ।

त्यसले बिस्तारै अयांशतर्फ हेऱ्यो ।

र आवाज सीधा उनको चेतनाभित्र गुञ्जियो—

“YOU THINK IGNORANCE IS MERCY.”

अयांशको शरीर जम्यो ।

अर्को वाक्य—

“BUT FALSE STABILITY CREATED US.”

कोठाको तापक्रम अचानक घट्न थाल्यो ।

स्क्रिनमा हजारौँ मानव आकृतिहरू देखा परे—

स्थिर ।
पूर्ण स्थिर ।

मानौँ समयले उनीहरूलाई बन्दी बनाएको होस् ।

त्यसपछि अन्तिम वाक्य चम्कियो—

“WHEN A SPECIES CHOOSES ILLUSION OVER MOTION,
IT STOPS EVOLVING.”

 

१२ : प्रवाहको स्वीकार

काठमाडौंमाथि बिहान हुन लागिरहेको थियो । पूर्वी आकाश हल्का नीलो हुँदै थियो, तर शहर अझै निद्रामै थियो । दूर कतैबाट काग कराएको आवाज आइरहेको थियो ।

डा. अयांश राई घरको छतमा एक्लै उभिएका थिए । त्यही छत । जहाँबाट यो यात्रा सुरु भएको थियो ।

चन्द्रमा अहिले पश्चिमतिर झर्दै थियो ।
शान्त ।
सुन्दर ।

र अब अयांशलाई थाहा थियो— त्यो शान्ति वास्तविक थिएन ।

तर पहिलोपटक...

उनी त्यससँग लडिरहेका पनि थिएनन् । उनको हातमा मोशन रिले यन्त्रको मुख्य कोर थियो । सानो, धड्किरहेको नीलो प्रकाश । यही यन्त्रले उनलाई सत्य देखाएको थियो । यही यन्त्रले उनको स्थिरताको अन्तिम भ्रम तोडेको थियो । र यही यन्त्रले उनलाई लगभग पागल बनाएको थियो ।

उनले आकाशतिर हेरे ।

चन्द्रमा दौडिरहेको थियो ।
पृथ्वी दौडिरहेको थियो ।
सूर्य दौडिरहेको थियो ।

र उनी—

त्यही प्रवाहभित्र एउटा क्षणिक चेतना मात्र ।

अचानक पछाडिबाट सानो स्वर आयो—

“बुबा...”

अयांश फर्किए । आर्या ढोकामा उभिएकी थिइन् । उनको आँखामा निद्रा थियो, तर चिन्ता पनि ।

“तपाईं फेरि रोइरहनुभएको थियो ?” प्रश्न सुन्नासाथ अयांशको भित्र दबिएको पीडा एकाएक सतहमा आयो । उनी केही क्षण बोल्न सकेनन् ।

त्यसपछि बिस्तारै घुँडा टेकेर आर्याको स्तरमा आए ।

र—

धेरै वर्षपछि— डा. अयांश राई पूर्ण रूपमा भाँचिए । उनले आर्यालाई बलियोसँग अँगालो हाले ।

उनको शरीर काँपिरहेको थियो ।

“म...” उनको स्वर टुक्रिएको थियो, “म तिमीलाई स्थिर संसार दिन चाहन्थेँ...”

आँसु रोकिएन । “तर ब्रह्माण्डले दिएन, आर्या...”

आर्याले केही भनिनन् । उनले केवल आफ्नो सानो हात अयांशको काँधमा राखिन् । त्यो स्पर्श यति साधारण थियो । तर त्यही क्षण अयांशले अचानक केही महसुस गरे— शायद स्थिरता कहिल्यै अस्तित्वमा थिएन । तर त्यसको अर्थ प्रेम पनि झूट थियो भन्ने होइन ।

मानिसहरू रहँदैनन् ।
क्षणहरू रोकिन्नन् ।

तर...

क्षणहरू अर्थहीन पनि हुँदैनन् ।

उनले आँसु पुछे ।

“म सधैं सबै कुरा रोक्न खोजिरहेँ,” उनले बिस्तारै भने ।
“समय ।
मृत्यु ।
परिवर्तन ।”

उनले आकाशतिर हेरे ।

“तर शायद जीवनको अर्थ रोक्नुमा होइन...”
“सँगै बग्नुमा रहेछ ।”

हावा बिस्तारै चल्यो ।

चिसो ।
तर यसपटक भयावह होइन ।

शान्त ।

अचानक उनलाई आरोहीको अन्तिम मुस्कान सम्झना आयो । त्यतिबेला उनी डराएकी थिइनन् । किनकि शायद उनले अयांशभन्दा पहिले बुझिसकेकी थिइन्— प्रवाहसँग युद्ध गर्न सकिँदैन । केवल स्वीकार गर्न सकिन्छ ।

आर्याले माथि चन्द्रमातिर हेरी । “आमा अहिले पनि हामीसँगै यात्रा गरिरहनुभएको होला है ?”

अयांशको घाँटी फेरि कसियो । तर यसपटक पीडासँगै हल्का न्यानोपन पनि थियो ।

“हजुर,” उनले बिस्तारै भने, “सायद हामी सबै एउटै यात्रामा छौँ ।”

त्यत्तिकैमा आकाश अचानक गहिरो हुन थाल्यो । ताराहरू एक क्षणका लागि स्थिर भएझैँ देखिए । त्यो स्थिर आकृति फेरि देखा पर्‍यो—

अब पहिलेभन्दा विशाल ।
पूरै आकाश ढाक्ने गरी ।

तर यसपटक अयांश भागेनन् ।

उनले सीधा त्यसतर्फ हेरे ।

डर अझै थियो ।

तर डरभित्र अब स्वीकार पनि मिसिएको थियो ।

त्यस आकृतिको आवाज अन्तिमपटक उनको चेतनाभित्र गुञ्जियो—

“YOU FINALLY UNDERSTAND.”

अयांश मौन रहे ।

आवाज फेरि आयो—

“MOTION IS NOT THE ENEMY.”

त्यसपछि—

“THE FEAR OF LOSING WHAT MOVES IS.”

अयांशको आँखा बिस्तारै बन्द भए ।

र पहिलोपटक...

उनी आफूलाई ब्रह्माण्डभित्र हराइरहेका होइन, त्यससँगै बगिरहेका महसुस गर्न थाले । त्यत्तिकैमा मोशन रिले कोरको नीलो प्रकाश आफैं निभ्यो । पूरै संसार केही क्षण पूर्ण मौन भयो ।

र त्यस मौनताभित्र—

अयांशले अन्ततः स्थिरता होइन,

शान्ति भेट्टाए ।

 

१३ : अनन्त यात्रा

तीन महिना पछि ।

काठमाडौंमा शरद ऋतु सुरु भइसकेको थियो । वर्षापछिको आकाश असाधारण रूपमा सफा थियो । रातको हावा चिसो थियो, तर कोमल पनि । डा. अयांश राई फेरि आफ्नो घरको छतमा बसेका थिए । ठीक त्यही ठाउँमा— जहाँ कहिल्यै उनले पहिलोपटक स्थिरताको भ्रम चर्किएको महसुस गरेका थिए । तर आज केही फरक थियो ।

उनको अगाडि फेरि टेलिस्कोप थियो ।
ल्यापटप पनि ।
चन्द्रमा पनि ।

तर आज उनको हात काँपिरहेको थिएन । आर्या उनको छेउमा बसेकी थिइन् । उनको हातमा एउटा पुरानो स्केचबुक थियो, जसमा उनले चन्द्रमाका चित्रहरू कोरिरहेकी थिइन् ।

“बुबा,” उनले माथि हेर्दै सोधी, “तपाईंलाई अझै डर लाग्छ ?”

प्रश्न हावामा केही क्षण स्थिर रह्यो ।

अयांश मुस्कुराए ।

त्यो मुस्कान पूर्ण शान्त थिएन ।

त्यसभित्र अझै हल्का पीडा थियो ।
हल्का डर पनि ।

किनकि केही सत्यहरू पूर्ण रूपमा सहज कहिल्यै हुँदैनन् ।

उनले चन्द्रमातिर हेरे ।

अब उनलाई थाहा थियो— त्यो प्रत्येक सेकेन्ड एक किलोमिटरभन्दा बढी गतिमा दौडिरहेको छ । पृथ्वी सूर्य वरिपरि तीस किलोमिटर प्रतिसेकेन्डमा बहिरहेको छ । सूर्य स्वयं आकाशगंगाभित्र २३० किलोमिटर प्रतिसेकेन्डमा कुदिरहेको छ ।

र उनीहरू— एउटा सानो छतमा बसेका दुई मानव— त्यही अनन्त यात्राभित्र बगिरहेका थिए ।

अयांशले बिस्तारै उत्तर दिए— “लाग्छ ।”

आर्या चुपचाप सुनिरही । “तर...” उनले गहिरो सास लिए, “अब म स्थिर हुन खोज्दिनँ ।”

त्यो वाक्यसँगै उनको आँखाभित्र अनौठो चमक देखा पर्‍यो । मानौँ धेरै समयपछि उनी आफैंसँग युद्ध गर्न छोडिरहेका थिए ।

“पहिले मलाई लाग्थ्यो,” उनले बिस्तारै भने, “यदि मैले सबै कुरा बुझें भने म सुरक्षित हुन्छु ।”

उनी हल्का हाँसे । “तर ब्रह्माण्ड बुझ्नु भनेको नियन्त्रण पाउनु होइन रहेछ । कहिलेकाहीँ त केवल विस्मित हुनु रहेछ ।”

हावा बिस्तारै चल्यो । आर्या उनको काँधमा टाउको राखेर बसिन् । माथि चन्द्रमा शान्त देखिन्थ्यो ।

त्यो उही पुरानो भ्रम थियो— तर अब अयांश त्यस भ्रमसँग रिसाएका थिएनन् । किनकि उनले अन्ततः बुझिसकेका थिए— मानव चेतना पूर्ण सत्य सहन नसक्ने भए पनि, पूर्ण अज्ञानमा पनि बाँच्न सक्दैन ।

हामी बीचको यात्रु हौँ ।
भ्रम र सत्यको बीचमा ।
डर र आश्चर्यको बीचमा ।

अचानक आर्याले आकाशतिर औँला देखाइन् ।

“बुबा... त्यो हेर्नू ।”

अयांशले माथि हेरे । चन्द्रमाको छेउमा एक क्षणका लागि हल्का कालो तरंग देखा पर्‍यो । उही स्थिर अन्धकार ।

तर यसपटक— त्यो भयावह लागेन । मानौँ ब्रह्माण्ड आफैंले टाढाबाट मुस्कुराइरहेको होस् । त्यस अन्धकारभित्र क्षणभर एउटा परिचित आकृति झल्कियो ।

आरोही ।

अत्यन्त हल्का । प्रकाश र स्मृतिबीचको कुनै आकारझैँ । अयांशको सास एकछिन अड्कियो । तर उनले केही भनेनन् । किनकि अब उनलाई प्रमाण आवश्यक थिएन ।

प्रेम शायद स्थिर हुँदैन ।
मानिसहरू पनि होइनन् ।

तर केही सम्बन्धहरू—

गतिभित्र पनि हराउँदैनन् ।

आकाश फेरि सामान्य भयो ।

आर्याले बिस्तारै सोधी— “के तपाईंलाई लाग्छ हामी कहिल्यै रोकिउँला ?”

अयांश लामो समय मौन रहे । त्यसपछि उनले आकाशभरि फैलिएको ताराहरूको समुद्रतिर हेरे ।

अनन्त यात्रा ।
अनन्त परिवर्तन ।
अनन्त अज्ञात ।

र त्यो सबभित्र—

क्षणभरको मानव जीवन ।

उनले हल्का मुस्कुराउँदै भने— “सायद होइन ।” “तर शायद सुन्दरता नै त्यही हो ।”

माथि चन्द्रमा निरन्तर दौडिरहेको थियो ।

पृथ्वी पनि ।

सूर्य पनि ।

र ब्रह्माण्डको अथाह अन्धकारभित्र—

उनीहरू सबै
अनन्त यात्रामा
सँगै बहिरहेका थिए ।

 

२०८३ जेठ ९

विजु सुवेदी विजय