( A gate-way to interact with Biju Subedi "BIJAY" )

कथा :– १९ दिने जनआन्दोलन नजिकबाट हेर्दा कथाकार :– बिजु सुवेदी “विजय” २०५२साल फागुण १ गतेदेखि राजतन्त्र अन्त्यको लागि नेकपा माओवादीले एक्लैले १० वर्षसम्म जनयुद्धबाट आन्दोलन गरेको थियो । त्यसै दौरानमा २०६३ मंसीर ७ गते दिल्लीमा नेकपा माओवादीसँग ७ दलले शान्तिपूर्ण आन्दोलन गर्ने तय गरेको थियो । सातदलले १२ बुँदे सम्झौता जुन नेकपा माओवादीसँग दिल्लीमा गरेका थिए जसमा तात्कालीन नेपाली कांग्रेसका सभापति गिरिजा प्रसाद कोइराला र तात्कालिन नेकपा माओवादीका अध्यक्ष प्रचण्डले हस्ताक्षर गरेका थिए । यसरी शान्तिपूर्ण आन्दोलनको सुरुवात भएको थियो तर त्यसैका विरुद्धमा शाहीसत्ताले कफ्र्यु लगाउने सिलसिला सुरु गरेका थिए । आठदल मिलेर कफ्र्युको प्रतिकार गरेका हुनाले जनताले पनि विभाजित नभई कफ्र्युको अवज्ञा गरेका थिए । शाही सत्ताले आन्दोलनकारीहरुको भित्रभित्रै भिजिलान्ते प्रयोग गरी धरपकड गरी चर्को दमन गरेका थिए । प्रहरी अधिकृतको घर, सेनाहरु बस्ने घर, सरकारी अधिकृत कर्मचारीहरुको घरबाट समेत जनताहरुलाई आतङ्ककारी सफाया गर्ने निहुमा सर्बसाधारण जनताहरुलाई  छानीछानी लाठी, बुटदेखि गोलीसम्म बर्साएका थिए । बास्त...

 लेख :– कृष्णाष्टमी, निजानन्द सम्प्रदाय र नवतनपुरी धाममा २०७१ कृष्णाष्टमीमा उपराष्ट्रपतिको  सम्बोधन । – (लेखकः– बिजु सुवेदी “विजय”) २०७१ भदौ १ गते आइतबार श्रीकृष्ण जन्माष्टमीका दिन नवतनपुरी धाम गोठाटार काठमाडौंमा गएको थिएँ किनकी मेरी पत्नीले यही धर्म लिएकी छिन् । मैले स्वतन्त्र पत्रकारिता पनि विगत १२ वर्षदेखि गर्दै आएको थिएँ । यही सिलसिलामा रहेर आफूलाई यस पन्थमा लागेका कुराहरु पहिलो पटक ओकलिरहेको छु । यस निजानन्द सम्प्रदायका भक्तहरु कट्टर शाकाहारी हुन्छन् र ब्रजका श्रीकृष्णलाई मात्र मान्दछन् । भगवान् भनेर मूर्तिपूजालाई पनि मान्दैनन् र यस धर्मका स्थापनाकार स्वामी प्राणनाथद्वारा निकालिएका धार्मिक पुस्तकहरुलाई मात्र धार्मिक ग्रन्थ मान्छन् । र त्यस अन्तर्गतका श्रीमद्भाग्वतलाई भगवान् मानेर पूजा गर्दछन् । यस धर्मका अनुयायीहरुलाई “निजानन्द सम्प्रदाय” भनिन्छ । यस धर्मका प्रवर्तक देवचन्द्र स्वामी थिए । तर यस धर्मका ग्रन्थहरु देवचन्द्र स्वामीजीका पालामा लिपीवद्ध भएको थिएन । वि.सं. १७०३ देखि वि.सं. १७४८ सम्ममा देवचन्द्र स्वामीबाट स्वामी प्राणनाथले यसलाई हस्तलिखित लिपीवद्ध गर्नुभएको थ...

अरुसँगै मैले पनि ज्ञान बीज रोपेँ अनि आफ्नै बाहूले त्यसलाई हुर्काउन मेहेनत गरेँ त्यसबाट मैले फसलका रुपमा जे पाएँ त्यो यत्ति नै हो म पानी जस्तै कहाँबाट आएँ र हावा जस्तै कहाँ–कहाँ जानेछु आहा ! हामी पनि माटामा मिल्नुभन्दा पहिले हातमा बाँकी रहेकालाई हुनसम्म उपभोग गरौं धूलो धूलोमै मिल्नेछ, धूलै मुन्तिर विश्रान्ति छ गीत न गायक, सुरा न साकी, सबै व्यर्थ छन् अन्त्य पनि आहा ! प्रिय यो बटुको भरिद्यौ जसले भूतका पश्चात्ताप तथा भविश्यका भयलाई भङ्ग गर्दछ भोलि ! भोलिको चर्चै किन ? भोलि त म आफै कालकवलित हुन सक्छु तरुछाया मुन्तिर रोटीको एक ठुन्को होस् भरिपूर्ण मधुपात्र तथा सरस कविताको पुस्तक होस् नजिकै तिमीले गीत पनि गाउने भए कतै सुनसान विजन पनि मेरा लागि हुँदो हो स्वर्गसमान बुद्धिमानहरुलाई वादविवाद गर्दै रहन देऊ सृष्टिको झगडा पनि छाडिदेऊ आऊ यो कोलाहलदेखि पर एक कुनामा बसेर तिम्रो जसले खेल मनायो हामी उसैको खेल मनाऔं महाकवि उम्मर ख्ययामका बारेमा धरै कराहरु अज्ञात छन् तर पनि उनका काव्यहरुले प्रस्तुत गरेका जीवन्त झल्काहरु साँच्चै नै अद्भूत, अलौकिक र अप्रतिभ छन् । ख्ययामको अर्थ अरबी भाषामा पाल बनाउने हुँदा ...

लघुकथा :– एक पाउण्ड पाउरोटी कथाकार :– बिजु सुवेदी “विजय” झरी असिमित उर्लिएर दर्किरहेको थियो मानौं  यो झरीले भेल बनेर केही न केही उटुङ्ग देखाउनेछ । झरी आाउँदा पनि नहुने नआउँदा पनि नहुने । नआउँदा  पनि  “कत्ति सारो गर्मी छ हगी ?किन यसपाली नआएको” भनेर प्रतिक्षारत बनाउने । आउँदा पनि यसले उटुङ्ग देखाउने । यो झरी तीन दिनदेखि अबिरल दर्किरहेको थियो । विरहमा लागेकाहरु आँसु दर्केको देखिरहन्थे भने खुशीले चुलबुल भएकाहरु त्यसैमा सङ्गीत सिर्जेको देख्थे । त्यसै सेरोफेरोमा एउटा खोला किनारको सुकुम्बासी बस्तीमा खैलाबैला मच्चिरहेको थियो । रातारात भागाभाग दौडादौड भइरहेको थियो । ज्यानमारा खोलाको भेलले छाप्राहरु सबै सिनित्तै पारिसकेको थियो । सुकुम्बासीहरु सबैलाई उदास बनाइरहेको थियो । समाचारमा पनि त्यहीँको बिचल्ली देखाइरहेको थियो । पत्रपत्रिकाहरुमा पनि त्यही समाचार छापिरहेको थियो । बिहान सबेरै देश दौडाहामा आएका नेताहरुले छाता ओढेर त्यहाँ पनि “यस सुकुम्बासी बस्तीमा भोलि दिउँसो २ बजे एकहप्ताको लागि खाद्यान्न वितरण गरिनेछ ।” भनेर २ घण्टा भाषण छाँटेर गए । यो नै आजको  मिडियामा प्रमुख समाचार ...

गीत :– तिम्रो माया गीतकार :– बिजु सुवेदी “विजय” लय :– भदौरे २+२+२+२=८मा गाउने सबै माया पनि देखेँ तिम्रो माया पनि देखेँ सबै माया फिक्का भयो तिम्रो माया गाढा पाएँ लाग्थ्यो सधैं नभ ठूलो तिम्रो माया अझ ठूलो सबै माया सानो भयो तिम्रो माया गाढा पाएँ शब्द छैन तिम्रो माया बोली छैन तिम्रो माया शब्द बोली दुबै फिक्का तिम्रो माया गाढा पाएँ सबै धर्म जति देखेँ तिम्रो माया कत्ति देखेँ सबै धर्म फिक्का भयो तिम्रो धर्म माया गाढा दैव तिम्रो सिर्जे देह तिम्रो माया तर धेरै दैव पनि हारे हरे ! तिम्रो माया गाढा पाएँ २०७१ श्रावण २९ बिहीवार लय :– भदौरे २+२+२+२=८मा गाउने बिजु सुवेदी “विजय” कुलेश्वर, काठमाडौं bijusubedi@gmail.com

महाकाव्यलेखन र अध्ययनमा खडेरी परेको  तथा सङ्कटपरेका बेला युवामहाकाव्यकार चन्द्रप्रसाद न्यौपाने एकपछि अर्को महाकाव्य लेख्दै अहिले महाभारत र रामायणपछिको बृहत्कायाको महाकाव्य 'चन्द्रयुग - भाग १' लिएर झुल्किनुभएको छ । त्यसो त न्यौपाने आफू एक लाख श्लोक भएको महाभारतभन्दा कम र चौबीस हजार श्लोक भएको वाल्मीकि रामायणभन्दा चन्द्रयुग दोस्रो बृहत्कायाको भएको दाबी गर्नुहुन्छ । अनुष्टुप छन्दमा लेखिएका  श्लोकहरुलाई आफूले पाना बढ्न जाने डरले  चार हरफबाट झारेर दुई हरफ बनाएको छु, नत्र मेरा बीस हजार श्लोक चवालीस हजार श्लोक बन्थे भन्नुहुन्छ उहाँ । होमरका 'इलियड' र 'ओडिसी' पनि चन्द्रयुगभन्दा सानो आकारको भएको न्यौपानेको दाबी छ । यसअघि साहित्यकार पूर्णप्रकाश नेपाल यात्रीको 'सिंजापतिबाला' करिब ११श्लोक भएको नेपालको बृहत्कायाको महाकाव्य मानिन्थ्यो । लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको 'शाकुन्तल' र उमानाथ शास्त्रीको 'मकवानीबाला' पनि बृहत्कायाकै महाकाव्यमा गनिन्छ । चन्द्रयुग-१मा सिद्धार्थ गौतम जन्मेदेखि अहिलेसम्मको दक्षिण एसियाको सामान्य चित्रण गरिएको छ । यसमा विशेषगरी नेपालक...

गजल :– समाज सपार्न बिजु सुवेदी “विजय” लय :– लोक लय (३,२ बराबर ५, र ३,२ बराबर ५, तथा ३,३ बराबर ६ जम्मा १६) नबुझे चित्त बोलेरै छोड फकाऊ सपार्न सभ्यता सिकी सुधार्न लम्क लजाऊ झपार्न आलस्य हुन्छ अरुको भाग लुछेर नखोस सन्तोष मिल्छ भनेरै छोड नखााऊ डकार्न जो पनि बने समाज बन्छ आरेस नगर सम्बन्ध भन्या त्यसरी लग नजाऊ हकार्न देखाई खुबी सम्झाई छोड नरम बनेर खराब कुरा सफाया गर्दै मनाउ सकार्न लय :– लोक लय (३,२ बराबर ५, र ३,२ बराबर ५, तथा ३,३ बराबर ६ जम्मा १६) २०७१ श्रावण २२ बिहीवार बिजु सुवेदी “विजय” कुलेश्वर, काठमाडौं bijusubedi@gmail.com

हरिलाई घर्तिले सम्झाए “हेर त्यो घुस्याहा नेता  हो उसको सँगत नगर्नु । ऊसँग पैसा त धेरै छ तर नैतिकता छैन ।” केही दिनपछि हरि उही नेताको चम्चा भएर निस्क्यो तर घर्तिसँग उसले भुलेर पनि सँगत गरेन । फेरि श्यामलाई घर्तिले सम्झाए “हेर त्यो रेष्टुरेन्टमा लोडसेडिङ्ग भएको बेलामात्रै घ्इँचो लाग्छ । त्यो पनि जोडी–जोडीहरु मात्र त्यो बेला जान्छन् । तिमी त्यस्तोमा नलाग ल ?” केही दिनपछि श्याम पनि सधैं जसो लोडसेडिङ्गको बेला जोडी फेरीफेरी त्यहीँ जान थाल्यो । अनि घर्तिलाई देखादेख हेराहेर हुँदा पनि भुलेर पनि बोल्न छोड्यो । यसरी घर्तिले जतिजतिलाई अर्ति उपदेश सम्झाउँदै गए त्यसको ठीक उल्टो हुन थाल्यो । यस्ता उदाहरणहरु बग्रेल्ती छन् घर्तिसँग तर घर्तिलाई आजकाल उदाहरण पनि भन्न मन छैन किनकि कसैलाई उपदेश दिएर भट्काउनु छैन उसलाई । तर तैपनि घर्तिलाई सधैं समाजको भलाइको चिन्ता छ त्यसैले भूलेर पनि ऊ उपदेश दिन थाल्छ । उसको उपदेशले समाज भट्किरहेछ जस्तो लाग्यो मलाई  पनि । मैले भने “अर्ति भनेको घर्तिको पनि मान्नुपर्छ” भन्ने प्रख्यात उखान धेरैपटक पढेको थिएँ । आज म यसैलाई सम्झेर घोत्लिरहेँ । घोत्लिरहेँ । २०७१ श्रावण ...