( A gate-way to interact with Biju Subedi "BIJAY" )

  विश्वको छानोबाट उठेको चेतावनी — जलवायु न्यायका लागि नेपालको ऐतिहासिक आवाज यो भाषण नेपालले संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाबाट विश्व समुदायलाई दिएको एउटा गम्भीर , संवेदनशील र दूरदर्शी सन्देश हो । विनाशकारी हिमाली बाढीको पीडाबाट उठेको यो सम्बोधन केवल नेपालका घाउहरूको बयान होइन , जलवायु परिवर्तनले सीमा नचिन्ने यथार्थ , विकास र मानव सुरक्षामाथि परेको संकट तथा विश्वव्यापी जिम्मेवारीको प्रश्नलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा राख्ने ऐतिहासिक प्रयास पनि हो । हिमालयलाई मानव सभ्यताको साझा जीवन–प्रणालीका रूपमा प्रस्तुत गर्दै यस भाषणले राहत र पुनर्निर्माणभन्दा पर गएर जलवायु न्याय , साझा तर फरक जिम्मेवारी , क्षेत्रीय सहकार्य र भविष्यप्रति उत्तरदायित्वको स्पष्ट आह्वान गर्दछ । अब सुनौँ—विश्वको छानोबाट उठेको त्यो चेतावनी , जसले आजको संकट मात्र होइन , भोलिको निर्णय पनि चुनौती दिन्छ ।       श्रीमान् अध्यक्षज्यू , महासचिवज्यू , महामहिमज्यूहरू , प्रतिनिधिज्यूहरू , महिला तथा सज्जनवृन्द , म यहाँ तपाईंहरू सामु हिमालयमा रहेको एउटा टाढाको देश नेपालका तर्फबाट मानवतालाई नजिकैदेखि दिइरहेको ...

  कर्णको कथाभित्र लुकेका मौन संकेत कुनै कथा केवल घटनाले बाँच्दैन । कुनै महाकाव्य केवल पात्रले पनि अमर हुँदैन । त्यसको वास्तविक जीवन त ती प्रतीकहरूमा हुन्छ, जो शब्दभन्दा गहिरो अर्थ बोकेर पाठकको अन्तःकरणमा बस्छन् । सहस्रकवचदेखि सूर्यपुत्र कर्णसम्मको यो लामो यात्रामा पनि केही यस्ता प्रतीकहरू निरन्तर साथमा हिँडे—कहिले उज्यालो बनेर, कहिले छाया बनेर, कहिले प्रश्न बनेर, कहिले उत्तर बनेर । अब ती प्रतीकहरूले आफ्ना मौन अर्थ आफैँ खोल्छन् । 1 कर्णको जीवन सूर्यबाट सुरु हुन्छ । सूर्यले उनलाई तेज दिन्छ । कवच दिन्छ । कुण्डल दिन्छ । चेतावनी दिन्छ । र अन्त्यमा मृत्युको साक्षी पनि बन्छ । तर सूर्यको सबैभन्दा ठूलो अर्थ वरदान होइन । साक्षी हो । सूर्यले कहिल्यै पक्ष रोजेन । उसले पाण्डवमाथि पनि उस्तै प्रकाश फ्याँक्यो । कौरवमाथि पनि । दानको क्षणमा पनि । युद्धको क्षणमा पनि । यसैले सूर्य एउटा मौन सत्य हो— प्रकाश सबैलाई बराबर मिल्छ; त्यसलाई कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने निर्णय मानिसको हुन्छ ।   2   सहस्रकवचले कवचलाई अजेयताको प्रतीक बनायो । कर्णले त्यसै कवचलाई दानको प्रतीक बनाए । जन्मजात कवचले शरीर बचायो ।...

  मौन कोड १: "शून्यको आदेश" — बुद्धि जन्मिएको पहिलो मौन हिमालको बिहान कहिल्यै हतारिँदैन । अन्नपूर्ण र लाङटाङका शिखरहरूमा घामको पहिलो किरण पुग्नुअघि नै आकाश हल्का नीलो हुँदै जान्छ , अनि हिउँको माथिल्लो तहमा एउटा यस्तो उज्यालो फैलिन्छ , जसले रातभर जमेको मौनतालाई बिस्तारै पगालिरहेको हुन्छ । त्यही मौनताभित्र , काठमाडौँ उपत्यकाको उत्तरतर्फ रहेको हिमालय अनुसन्धान केन्द्रको भूमिगत भवनमा अर्को किसिमको सूर्योदय हुन लागेको थियो—प्रकृतिको होइन , बुद्धिको । भवन बाहिरबाट साधारण देखिन्थ्यो । ढुंगाले छापिएको पर्खाल , सौर्य प्यानलले ढाकिएको छाना र वरिपरि सल्लाका रूख । तर जमिनमुनि पाँच तला गहिराइमा रहेको प्रयोगशाला संसारका सबैभन्दा शक्तिशाली गणनात्मक प्रणालीमध्ये एकलाई आश्रय दिइरहेको थियो । त्यहाँ हजारौँ प्रोसेसरहरू एकैसाथ सास फेरेझैँ गुञ्जिरहेका थिए । हावामा तातो धातुको हल्का गन्ध थियो । हरियो र नीलो बत्तीहरू लयबद्ध रूपमा बल्दै निभ्दै थिए । मानौँ कुनै विशाल जीव निद्राबाट बिस्तारै ब्युँझिरहेको थियो । आजको दिनको लागि वर्षौँदेखि तयारी गरिएको थियो । वैज्ञानिकहरूको टोलीले यसलाई "...