परिवर्तनले अनुमति माग्दैन

के नेताहरूले जे गरे पनि हुने हो ?


मैले त्यो बिहान फेसबुकमा एउटा प्रश्न लेखेको थिएँ—


“ठूला दलका नेता, कार्यकर्ता भएपछि सबै अपराध माफ हुन्छ हो ? यदि हो भने हामी जनतालाई प्रस्ट भनिदिनुप¥यो । होइन भने सहकारी ठगीमा संलग्न भएको आरोप लागेका कांग्रेस र जेन्जी अगाडिका पुराना पार्टीका नेता–कार्यकर्तालाई पनि पक्राउ गरी कारबाही गर्नुपर्दैन भन्या ?”


पोस्ट गरेको पाँच मिनेटमै लाइक र कमेन्ट आउन थाले ।

तर त्यो दिन मलाई लाइक होइन, उत्तर चाहिएको थियो ।


म चिया पसलमा थिएँ । छेउको टेबलमा दुई जना पुराना पार्टीका कार्यकर्ता थिए ।


“यी केटाकेटीहरूलाई राजनीति बुझ्दैन,” एक जनाले भने,

“दल ठूला छन्, गल्ती त हुन्छ नि ।”


मैले नचाहिँदो रूपमा मुख खोलेँ— “गल्ती र अपराध एउटै हो र दाइ ? हामी सहकारीमा पैसा राख्दा नियम, नेताले करोड उडाउँदा ‘राजनीतिक विषय’ ?”

उनीहरू चुप लागे । चिया चिसिँदै गयो ।


घर फर्कँदा आमा टिभी हेर्दै थिइन् । स्क्रिनमा नेताको भाषण थियो— “हामी विधिको शासनमा विश्वास गर्छौँ ।”


आमाले मलाई हेरेर सोध्नुभयो— “बाबु, हाम्रो सहकारीको पैसा त अझै आएन है ?”

मैले केही भन्न सकिनँ किनकि त्यो सहकारी चलाउने नेता आज पनि मञ्चमा भाषण गरिरहेको थियो ।


अर्को दिन खबर आयो— सामान्य कर्मचारी पक्राउ । नेतामाथि अनुसन्धान “बाँकी”।


मैले फेरि फेसबुक खोलेँ । मानिसहरूले लेखेका थिए—

“नेता भए जेल जाँदैन ।”

“कानुन किताबका लागि हो, ठूला मान्छेका लागि होइन ।”

“अब अदालत होइन, सडकले न्याय दिनुपर्छ ।”


त्यहीँ मैले बुझें— यो रिस केवल मेरो होइन रहेछ ।


साँझ साथीहरूसँग भेट भयो । कोही बेरोजगार, कोही विदेश जाने तयारीमा, कोही सहकारी ठगीले घरबार गुमाएको ।

एक जनाले भन्यो— “हामी शान्त बस्यौँ भने, भोलि यो देश उनीहरूको निजी सम्पत्ति हुन्छ ।”


मैले भनेँ— “त्यसैले त जेन्जी आन्दोलन अपरिहार्य भयो । दलविहीन, नेता–पूजाविहीन, न्याय र उत्तरदायित्वको आन्दोलन ।”


हामीले न झण्डा बोकेका थियौँ, न नेताको फोटो । हाम्रो नारामा एउटा मात्र प्रश्न थियो— “कानुन सबैका लागि हो कि केहीका लागि ?”


त्यो प्रश्नको उत्तर न संसदले दियो, न अदालतले तर सडकले दिन थाल्यो ।


आज म फेरि फेसबुकमा लेख्दै छु— अब प्रश्न होइन, चेतावनी ।

“यदि अपराध माफ गर्ने लाइसेन्स दल सदस्यतासँगै आउँछ भने, त्यो व्यवस्था परिवर्तन गर्न जेन्जी आन्दोलन अपरिहार्य थियो, छ र रहनेछ ।”


किनकि लोकतन्त्र नेताको सुविधा होइन, जनताको हक हो ।


–––


यदि तपाईं चाहनु भयो भने मः


–––

तिमीलाई थाहा छ , सहकारी किन डुब्यो ?


तिमी भन्छौ—नेपालभरिकै सहकारी डुबाउनेहरू को हुन् भनेर खोज्न टाढा जानु पर्दैन । तिमीले देखेकै छौ— सहकारी लुटेरा, ठग, योजनाकार—सबै जेन्जी अगाडिका पुराना पार्टीकै नेता र कार्यकर्ता ।

तिमी सम्झन्छौ, कसरी एउटै मान्छे कहिले कांग्रेस, कहिले वाम, कहिले “नयाँ धार” भन्दै फेरि पुरानै अनुहार लिएर मोज गरिरहे ।


तिमी हाँस्छौ, तर त्यो हाँसो खुसीको होइन— त्यो हाँसो व्यवस्थामाथिको व्यङ्ग्य हो ।


तिमीले देख्यौ— सहकारीसँग केही साइनो नै नभएका रविलाई कसरी करोड–करोड तिराएर, कसरी हतार–हतार जेल कोचियो । तिमी आफैँसँग सोध्छौ— “कानुन यति छिटो चल्ने हो भने, अरूका हकमा किन ढिलो ? कि ढिलो होइन, जानाजानी रोकिएको ?”


तिमीलाई थाहा छ , यो न्याय होइन— यो सन्तुलित अभिनय हो । ठूला पार्टीका अपराध “राजनीतिक विषय” हुन्छन्, अरूका गल्ती “राज्यविरुद्धको अपराध” ।


तिमी बुझ्छौ—समस्या व्यक्ति होइन, संरक्षित गिरोह हो ।


एक साँझ तिमी सडकमा उभिन्छौ । नारा लगाइरहेका युवाहरूलाई हेर्छौ । न उनीहरूका हातमा झण्डा छन्, न नेताका फोटो ।

तिमी सोच्छौ— “यी त मेरै जस्ता रहेछन्— ठगिएका, रिसाएका, तर अझै होसमा ।”


त्यही क्षण तिमीलाई थाहा हुन्छ— जेन्जी आन्दोलन कुनै पार्टीको जन्म होइन, यो त पुरानो राजनीतिप्रतिको मृत्युघोष हो ।


तिमी भन्छौ— “आज होइन भने भोलि, यो सबको एक–एक गरेर हिसाबकिताब हुनेछ । सहकारीको पैसा मात्र होइन, आम जनताको भरोसाको पनि ।”


तिमीलाई थाहा छ , इतिहास ढिलो लेखिन्छ , तर गलत नाम कहिल्यै लुक्दैन ।


र तिमी अन्त्यमा यो निष्कर्षमा पुग्छौ— यदि कानुन कमजोर छ भने, जनचेतना बलियो हुनैपर्छ । यदि अदालत डराउँछ भने, सडक बोल्नैपर्छ । त्यसैले— जेन्जी आन्दोलन अपरिहार्य थियो ।


–––

उनी भन्छन्— “बजाओ ताली”


उनी चुपचाप भीडको छेउमा उभिएका थिए । न नारा लगाइरहेका, न ताली बजाइरहेका तर आँखामा एउटा गहिरो व्यङ्ग्य थियो ।


उनी मुस्कुराए— “कम्युनिस्ट बन्न यत्तिको योग्यता र योगदान चाहिने रहेछ,” भन्दै हल्का ताली बजाए ।

“जनताको गणतन्त्र यही हो, बजाओ ताली ।”


भीडले बुझेन— त्यो ताली समर्थनको होइन, व्यवस्थामाथिको ठट्टा थियो ।


उनी सम्झिन्छन्— कसरी ठगीको आरोप लागेका अनुहारहरू रातारात ‘क्रान्तिकारी’ बने, कसरी पार्टी फेरियो, झण्डा फेरियो, तर चरित्र फेरिएन ।


उनी भन्छन्— “यहाँ विचार होइन, अवसर हेरेर वाम–दक्षिण हुने रहेछ ।”


मञ्चमा नेताको भाषण चलिरहेको थियो— “हामी जनताको शासनमा छौँ ।”


उनी फेरि ताली बजाउँछन् । ढिलो, व्यङ्ग्यात्मक । छेउको मान्छेले सोध्छ— “किन ताली ?”


उनी भन्छन्— “नबजाएर के गर्ने ? यो नाटकमा ताली बजाउनु नै नागरिक कर्तव्य जस्तो छ ।”


उनी देख्छन्— सहकारी डुबाउनेहरू क्रान्तिका भाषण दिइरहेका छन्, र सहकारीसँग नाम जोडिनै नपरेका जेलको ढोका गन्दै छन् ।


उनी बुझ्छन्— यो गणतन्त्र जनताको होइन, जोगिएको गिरोहको भयो ।


त्यही साँझ, सडकमा युवाहरूको जमघट बढ्दै जान्छ । न उनीहरूले कुनै पार्टीको नाम लिन्छन्, न कुनै नेताको जयकार । उनी त्यतातिर हेर्छन्, र पहिलो पटक ताली बजाउन रोक्छन् ।


उनी भन्छन्— “अब ताली होइन, अब प्रश्न हो । अब सहनु होइन, अब हिसाब हो ।”


उनीलाई थाहा छ— जब व्यङ्ग्य पनि थाक्छ , तब आन्दोलन जन्मिन्छ ।


त्यसैले यो कुनै संयोग थिएन— जेन्जी आन्दोलन अपरिहार्य भयो ।


किनकि जहाँ अपराध योग्यता बन्छ र ताली नागरिक धर्म— त्यहाँ जनताको मौनता सबैभन्दा ठूलो अपराध हुन्छ ।



उनी हाँस्दै भन्छन्— “के ठुलो कुरो भो र ?”


उनी अलि फरक खालका थिए । न रिसाएका, न पीडित । बरु व्यवस्थासँग मिलिसकेका ।


उनी सिगरेटको धुवाँ फुक्दै भन्छन्— “जेन्जी अगाडिका पुराना पार्टीको पहिचान नै यस्तै त हो, के ठुलो कुरो भो र ?”


हामी अचम्म मान्छौँ तर उनी अझ सहज देखिन्छन् ।


उनी थप्छन्— “सीधा–साधारण मान्छे भएर जेन्जी अगाडिका पुराना पार्टीमा टिक्न गाह्रो पर्छ । यहाँ टिक्न गुन्डागर्दी त जान्नैपर्छ ।”


उनी यो कुरा गुनासोको रूपमा होइन, योग्यता सूची जस्तै सुनाउँछन् ।


उनी सम्झाउँछन्— “आदर्श ? त्यो भाषणका लागि हो । मैदानमा त डर चाहिन्छ , पैसा चाहिन्छ र आवश्यकता परे कानुन मिच्ने आँट ।”


उनी हाँस्छन् । हामी मौन हुन्छौँ ।


त्यो मौनता डरको होइन— घिनको हो ।


उनी भन्छन्— “तिमीहरू जेन्जी जेन्जी भन्छौ, तर राजनीति फुलबारी होइन । यहाँ काँडा चलाउन जान्नुपर्छ ।”


त्यही क्षण म बुझ्छु— समस्या भ्रष्ट व्यक्ति मात्र होइन, भ्रष्टतालाई ‘नर्मल’ मान्ने सोच हो ।


त्यो साँझ सडकमा निस्कँदा म ती चारवटै स्वर सम्झिन्छु—

प्रश्न गर्ने म

अन्याय देखेर उम्लिएको तिमी

व्यङ्ग्यमा थाकेको उनी

र अपराधलाई सीप ठान्ने ऊ


चारै फरक, तर निष्कर्ष एउटै— यो व्यवस्था आफैँले सुधार चाहँदैन ।


जहाँ गुन्डागर्दी योग्यता हुन्छ , ठगी अनुभव, र ताली नागरिक कर्तव्य— त्यहाँ शान्त सुधार असम्भव हुन्छ । त्यसैले जेन्जी आन्दोलन कुनै भावनात्मक उछाल होइन, यो त नैतिक आत्मरक्षाको अन्तिम उपाय हो ।


पाँचौँ व्यक्ति भन्छ— “यो त सामान्य हो ।”


उनी लामो समयदेखि राजनीति हेर्दै आएका जस्ता देखिन्थे । रिस थिएन अनुहारमा, आश्चर्य पनि होइन । थियो त केवल थकान ।


उनी ठाडै भन्छन्— “यस्ता सहकारी ठगी, भ्रष्टाचार, गुन्डागर्दी हाम्रो पार्टीेका लागि सामान्य हो ।”


कोही झस्किन्छ । कोही वरिपरि हेर्छ— कसैले सुन्दै त छैन भनेर तर उनी न स्वर घटाउँछन्, न वाक्य बदल्छन् ।


उनी थप्छन्— “पुराना पार्टीमा भएपछि न कानुनको डर हुन्छ , न कारबाहीको चिन्ता ।”


यो आरोप होइन जस्तो लाग्छ , निष्कर्ष जस्तो लाग्छ ।


उनी सम्झन्छन्— कसरी एउटै घटना हुँदा साधारण मान्छे रातारात पक्राउ पर्छ , तर पार्टीको झण्डा ओढेपछि फाइल ‘अध्ययनमा’ जान्छ ।


उनी भन्छन्— “यहाँ अपराधको गम्भीरता होइन, पार्टी सदस्यता निर्णायक हुन्छ ।”


त्यही बेला मलाई पहिलो प्रश्न याद आउँछ— के नेताहरूले जे गरे पनि हुने हो ? त्यो प्रश्न अब प्रश्न रहेन । त्यो त उत्तरमा रूपान्तरण भइसकेको थियो ।

चार जना अघिका स्वरहरू यो पाँचौँ स्वरमा आएर एकै बिन्दुमा ठोक्किन्छन्—


अपराध माफ हुने संरचना

पार्टी फेरिँदा पवित्र हुने ठग

व्यङ्ग्यमा झरेको गणतन्त्र

गुन्डागर्दीलाई योग्यता मान्ने राजनीति

र कानुनलाई झण्डामुनि थन्क्याउने व्यवस्था


सबैको सार एउटै— यो प्रणाली आफैँ अपराधको संरक्षक बनिसकेको छ ।


त्यसैले अब सुधारको अपिल काम लाग्दैन । अब ज्ञापनपत्र थोरै पर्छ । अब भाषणले पुग्दैन । किनकि जहाँ भ्रष्टाचार ‘सामान्य’ हुन्छ , त्यहाँ मौनता अपराधसँगको साझेदारी हुन्छ ।


त्यसैले जेन्जी आन्दोलन जन्मियो । कुनै दलको विकल्प भएर होइन, दलवादी राजनीतिप्रतिको अस्वीकार भएर । नेताको साटो न्याय रोज्ने आन्दोलन । झण्डाको साटो उत्तरदायित्व खोज्ने आन्दोलन ।



छैटौँ व्यक्ति भन्छ— “यो निर्णय गलत मात्र होइन, अन्यायपूर्ण छ ।”


उनी भावनामा बोल्दैनन् । न गाली गर्छन्, न व्यङ्ग्य । उनी हिसाब–किताबको भाषामा बोल्छन् ।


उनी भन्छन्— “डुबेका सहकारीका एक लाखसम्मका बचतकर्ताको रकम सरकारले सोझा जनताले तिरेको करबाट फिर्ता दिने निर्णय शतप्रतिशत गलत छ ।”


कोठा एकछिन शान्त हुन्छ । किनकि यो कुरा नारा होइन, सिधा सत्य हो ।


उनी अगाडि बढ्छन्— “बचतकर्ताको डुबेको रकम करबाट होइन, ऋण नतिर्ने ऋणीको सम्पत्ति सरकारका नाममा ल्याएर मात्र फिर्ता गर्नुपर्छ ।”


उनी थप्छन्— “नत्र के हुन्छ थाहा छ ? ठग सुरक्षित हुन्छ , राज्य कमजोर देखिन्छ र नागरिक दोहोर्याएर ठगिन्छ— पहिलो पटक सहकारीमा, दोस्रो पटक करमा ।”


म ती पाँच अघिल्ला स्वर सम्झिन्छु—

अपराध माफ हुने प्रश्न

चयनात्मक कारबाहीको आक्रोश

ताली बजाउन बाध्य व्यङ्ग्य

गुन्डागर्दीलाई सीप मान्ने स्वीकारोक्ति

भ्रष्टाचारलाई ‘सामान्य’ भन्ने थकान


अब यो छैटौँ स्वर ती सबैको नैतिक निष्कर्ष बनिदिन्छ ।


उनी भन्छन्— “यदि राज्यले ठगको सम्पत्ति जफत गर्न सक्दैन भने, राज्य न्यायको पक्षमा छैन ।”


यो वाक्य कानुनको किताबभन्दा भारी लाग्छ ।


त्यही क्षण म बुझ्छु— यो लडाइँ रवि बनाम अरू होइन, दल बनाम दल होइन । यो त न्याय बनाम संरक्षित अपराधको लडाइँ हो । जहाँ ठगको सम्पत्ति जोगाइन्छ र करदातालाई दोषी बनाइन्छ— त्यहाँ शान्त राजनीति सम्भव हुँदैन ।

त्यसैले जेन्जी आन्दोलन जन्मियो ।


उग्र भएर होइन, न्यायको अन्तिम विकल्प भएर ।


अब सबै स्वर एउटै वाक्यमा मिसिन्छन्—


कानुन सबैका लागि बराबर हुनुपर्छ नत्र आन्दोलन अपरिहार्य हुन्छ ।


अन्तिम प्रश्न ः जेन–जी आन्दोलनले सार्थकता पाउला त ?


अब प्रश्न फेरि फर्केर आउँछ— जेन–जी आन्दोलनले सार्थकता पाउला त ?


पछिल्ला ३५ वर्ष नेताले छानेका प्रधानमन्त्रीहरूले देश चलाए । सत्ता सधैँ बन्द कोठामा बाँडियो, जनता चुनावमा हस्ताक्षरकर्ता मात्रै भए ।


अब जेन–जी भन्छ— “जनताले चुनेका प्रधानमन्त्रीले देश चलाउन पाउनुपर्छ ।”


यो कुनै उग्र माग होइन, यो त लोकतन्त्रको आधारभूत अर्थ हो तर के अन्तरिम सरकारले यो आवाज सुन्छ ?


हामीलाई थाहा छ— निर्वाचन हुनुपर्छ , त्यसको विकल्प छैन तर निर्वाचनकै लागि निर्वाचन गर्नुको अर्थ के ? यदि हिजोकै अनुहार, हिजोकै गठजोड, हिजोकै बेथिति फेरि स्वीकार्ने हो भने— परिवर्तनको अर्थ के रह्यो ?


सडकमा युवाहरू ढले । कोही घाइते भए, कोही सधैँका लागि मौन । त्यो बलिदान न भाषणका लागि थियो, न कुर्सीको अदल–बदलका लागि । त्यो त राजनीतिक निकासका लागि थियो ।


र आज त्यो निकास खोज्नु सबैको साझा जिम्मेवारी हो ।


२१ फागुनमा निर्वाचन गर्ने घोषणा छ तर सोध्नैपर्छ—


के यही अवस्थामा निर्वाचन सम्भव छ ?

भ्रष्टाचारीलाई कारबाही गर्ने विषय कहाँ गएर अड्किएको छ ?

छानबिन समिति के गरिरहेको छ ?

सरकार बनेको यतिका समयपछि पनि परिणाममुखी काम किन देखिएन ?


हिजो कर्मचारीतन्त्रमा बेथिति थियो, आज पनि उस्तै छ । नाम फेरियो, झण्डा फेरियो, तर संरचना फेरिएन ।


अझ गहिरो प्रश्न— आन्दोलन दबाउन भूमिका खेल्नेहरू कारबाही प्रक्रियामा किन आएनन् ? पूर्व प्रहरीदेखि सिडियोसम्मको बयान उस्तै छ— “समय र परिस्थितिले गोली चलाउन बाध्य बनायो ।”


तर यसको अर्थ के ?


भिड नियन्त्रणका अरू उपाय थिएनन् ? ०६२–०६३ को १९ दिने जनआन्दोलन प्रहरीले थेग्न सक्ने,२३–२४ भदौको दुईदिने आन्दोलन  नसक्ने कस्तो विरोधाभास हो ? प्रहरी प्रशासन देशमा शान्ति सुरक्षाका लागि हो कि निर्दोष नागरिकमाथि गोली चलाउन ?


यी प्रश्नहरू अब फेसबुक स्टाटसका विषय मात्र रहेनन् । यी प्रश्नहरू राज्यको वैधतामाथि उठेका प्रश्न हुन् ।


त्यसैले जेन–जी आन्दोलनको सार्थकता आज वा भोलि कुर्सी कसले पायो भन्नेमा निर्भर छैन । यसको सार्थकता निर्भर छ—


के कानुन सबैका लागि बराबर बन्यो ?

के ठगको सम्पत्ति जफत भयो ?

के आन्दोलन दबाउनेहरू जवाफदेही बने ?

के निर्वाचनले साँच्चिकै नयाँ राजनीतिक संस्कार जन्मायो ?


यदि यी प्रश्नहरू अनुत्तरित रहे भने— जेन–जी आन्दोलन असफल हुँदैन ?


किनकि यो आन्दोलन कुनै घटनामा सीमित छैन, यो चेतनामा रूपान्तरण भइसकेको छ ।



जहाँ निर्वाचन हुन्छ तर परिवर्तन हुँदैन,

जहाँ शासन चल्छ तर न्याय हुँदैन,

जहाँ युवा मर्छ तर प्रश्न मर्छ—त्यहाँ आन्दोलन विकल्प होइन, ऐतिहासिक बाध्यता हुन्छ ।


जेन–जी आन्दोलन सत्तामा पुग्न जन्मिएको होइन, सत्ता उत्तरदायी बनाउन जन्मिएको हो र जबसम्म जनताले चुनेको नेतृत्वले जनताको पक्षमा शासन गर्दैन— त्यो आन्दोलन रोकिँदैन, थाक्दैन, हराउँदैन ।

किनकि यो आन्दोलनको अन्तिम नारा एउटै छ— “परिवर्तन अनुहारको होइन, संरचनाको हुनुपर्छ ।”


–––

साँझ पर्दै थियो । आकाशमा बादल बाक्लिँदै थिए— ठ्याक्कै देशको मनजस्तै । पहाडमाथि उभिएको पुरानो सालको रुख हावा सहँदै चुपचाप थियो । उसले राजतन्त्र देखेको थियो, जनआन्दोलन देखेको थियो, गणतन्त्रको घोषणा पनि तर आज उसको पात झन् भारी लागिरहेको थियो— किनकि उसले परिवर्तनभन्दा बढी आवरण मात्र फेरिएको देखिरहेको थियो ।


तल उपत्यकामा नदी बगिरहेकी थिई । नदी सधैँजस्तै थिई— तर आज उसको बहाव अलि कठोर थियो । किनकि नदीले जान्थी— माथिबाट ढुंगा फालेर तलका बस्ती डुबाइने खेल स्रोतमा विष हालेर तल पानी खोज्नेहरूमाथि उपदेश दिने ढोंग । र बग्दै गर्दा दोष नदीकै माथि थोपर्ने चाल सबै उसले देखेकी थिई ।


नदी कहिल्यै नेतासँग कुरा गर्दिन तर आज उसले जनतासँग बोल्न थालेकी थिई ।


हावासुसाइरहेको थियो— “तिमीहरू शान्त बस्दा म बिस्तारै आँधी बन्दै गएँ ।”


हावाले दोष दिँदैन, तर चेतावनी दिन्छ ।


पहाड भन्छ— “म त स्थिर थिएँ, तर मलाई बारम्बार सत्ता टिकाउने भित्तो बनाइयो ।”


वन भन्छ— “म त सबैको साझा थिएँ, तर मलाई गुटको निजी सम्पत्ति बनाइयो ।”


आकाश भन्छ— “म त खुला थिएँ, तर तल मानिसहरूले सीमाना खिचिरहे ।”

र त्यही बेला नदी उर्लिन्छ । यो उर्लाइ बाढी होइन— यो स्मृतिको विस्फोट  हो ।


जहाँ

सहकारी डुबेका आँसु छन्,

गोलीले ढलेका युवाको रगत छ,

चुप बस्न बाध्य नागरिकको मौनता छ ।


नदी भन्छ— “मलाई दोष नदेऊ । म त त्यही बग्दैछु जुन तिमीले मलाई बन्न बाध्य बनायौ ।”


त्यसै क्षण हामी बुझ्छौँ— जेन्जी आन्दोलन कुनै आकस्मिक आवेग थिएन । यो त प्रकृतिले लामो समयदेखि दिएको चेतावनीको मानवीय रूप थियो ।


जब कानुन कमजोर बन्छ , न्याय ढिलो हुन्छ र अपराध सामान्य ठानिन्छ—


त्यसबेला

राजनीति असफल हुन्छ , तर चेतना सफल हुन थाल्छ ।


त्यही चेतना पहिले प्रश्न बन्छ , पछि व्यङ्ग्य, पछि आक्रोश, र अन्ततः आन्दोलन ।


जेन्जी आन्दोलनको माग कुर्सी होइन । नाम होइन । झण्डा होइन । यसको माग एउटै छ— सत्ता जिम्मेवार होस् । कानुन बराबर होस् र परिवर्तन संरचनागत होस् ।


यदि निर्वाचन हुन्छ तर पुरानै खेल दोहोरिन्छ भने— त्यो निर्वाचन मौसम हो, परिवर्तन होइन । यदि सरकार बन्छ तर न्याय लुकाइन्छ भने— त्यो शासन हो, गणतन्त्र होइन ।


र अन्त्यमा फेरि प्रकृति नै साक्षी बन्छ । नदी शान्त हुँदै जान्छ तर उसले दिशा बदलेकी छैन । हावा थाक्छ तर उसले बहाव रोकेको छैन । रुख झर्छ तर बीउ छोडेर जान्छ ।


त्यसैगरी—


जेन्जी आन्दोलन आज सडकमा नदेखिन सक्छ , तर चेतनामा रोपिइसकेको छ । जब जनता प्रश्न गर्न सिक्छ , त्यो आन्दोलन कहिल्यै समाप्त हुँदैन । यो त एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा सर्ने नदीजस्तै चेतना हो ।


“प्रकृतिले जस्तै, परिवर्तनले पनि अनुमति माग्दैन— ऊ बाध्यताबाट जन्मिन्छ ।”


बिजु सुवेदी विजय

२०८२ पुस ३






Comments

Popular posts from this blog

गजलमा प्रयोग हुने बहरहरुको बिस्तृत जानकारी

कथाः माटोको स्मृति आकाशको सपना

विज्ञान कथाः अनन्त यात्रा