हरेकृष्ण हरेकृष्ण कृष्णकृष्ण हरेहरे । हरेराम हरेराम रामराम हरेहरे ।।
हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे । हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे ।।
ई.सं.
१८९६मा भारतको कलकत्तामा जन्मनुभएका श्रील प्रभुपादको सन् १९२२मा आफ्नो
गुरु महाराज श्रील भक्ति सिद्धान्त सरस्वती गोस्वामीसँग प्रथम भेट भएको
थियो । त्यत्तिबेलै गुरु महाराजले उहाँलाई अङ्ग्रेजी भाषा मार्फत वैदिक
ज्ञान प्रचार गर्नका लागि भत्रुभयो । १९३३ मा इलाहावादको प्रयागमा उहाँको
गुरुबाट विधिवत दीक्षाप्राप्त शिष्य बत्रुभयो ।
सन्
१९६६मा श्रील प्रभुपादले अन्तर्राष्ट्रिय कृष्ण भावनामृत संघ – ( इस्कोन )
अर्थात ISKCON ( International Society for Krishna CONsciousness ) नामक
एक सँस्थाको स्थापना गर्नुभयो । जुन “हरे कृष्ण” आन्दोलनको औपचारिक नाम
हुनपुग्यो । त्यसपछिका वर्षहरुमा श्रील प्रभुपादले विस्तारै हजारौंको
सँख्यामा आफ्ना अनुयायीहरुलाई आकर्षित गर्दै सयौं मन्दिरहरु र आश्रमहरुको
स्थापना गर्नुभयो र सयभन्दा बढी पुस्तकहरु प्रकाशित गर्नुभयो । उहाँको
उपलब्धिलाई उल्लेखनिय मात्रुपर्छ किनकी उहाँले भारतवर्षको पुरातन
आध्यात्मिक सँस्कृतिलाई बीसौं शताब्दीको पश्चिमी जगतमा विस्तार गर्नुभयो ।
उहाँका
लेखहरु ७० भन्दा बढी भाषामा अनुवादित भइसकेका छन् । सन् १९७२ मा स्थापित
भक्तिवेदान्त बुक ट्रष्ट अहिले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो सनातन धर्म र
दर्शनबारे पुस्तक प्रकाशन गर्ने सँस्था भएको छ । सन् १९९१ को अन्त्यसम्ममा
४५० करोडभन्दा बढी लेखहरु बिक्री भइसकेका छन् ।
१४ नोवेम्वर
सन् १९७७मा देहावसान हुनुअगाडि उहाँले इस्कोनलाई राम्रो निर्देशन दिनुभएर
विश्वव्यापी रुपमा १०० भन्दा बढी आश्रम , विद्यालय , मन्दिर , सँस्था र
कृषि समुदायका सङ्गठनहरुको विकास गराउनुभयो ।
कृष्ण भावनामृत सिद्धान्तका ८ प्रमुख बुँदाहरुः-
१)“परम
सत्य” विश्वमा समस्त ठूला शास्त्रहरुमा उल्लिखित छ जस्तै बाइबल , कुरान ,
तोरा आदि । तथापी सबै प्रकट धर्मग्रन्थहरु मध्ये सबैभन्दा पुरानो चाहिँ
वैदिक साहित्य र प्रमुखतः भगवत गीतानै हो । जसलाई भगवानको वास्तवीक
वाणीहरुको साहित्यिक आलेख मानिन्छ ।
२) भगवान कृष्ण
सनातन , पूर्ण–ज्ञानवान , पूर्ण–शक्तिमान , पूर्ण आकर्षक र समस्त मानव र
अन्य जीवहरुको वीजप्रद पिता हुनुहुन्छ । उहाँनै समस्त जीवन , प्रकृति र
भौतिक व्रम्हाण्डको साहाराको शक्ति हुनुहुन्छ ।
३) हामी
वास्तवमा यो शरीर होइनौं तर सनातन चिन्मय आत्मा हौं — भगवानको अभित्र अंश —
त्यसैले अनादि छौं । यसलाई बुझ्नका लागि तपाइँले आफैलाई म कोहुँ , कहाँबाट
आएँ आदि प्रश्न गरेपछि यसको उत्तर खोज्ने क्रममा यसको सटिक उत्तर प्राप्त
गर्नुहुनेछ ।
४) “समस्त प्राणी बन्धु हुन्” भत्रे विचारलाई
तबमात्र अभ्यास गर्न सकिन्छ । जब हामी समस्त प्राणी भगवाननै साझा अन्तिम
पिता भएको अनुभूति गर्दछौं । यसरी हामी शाकाहारी हुन्छौ किनकी समस्त प्राणी
हामी सबैका एउटै परिवारका सदस्यहरु हुन् ।
५) हाम्रा समस्त
कार्यहरु परमेश्वरलाई अर्पण गरेर यज्ञको रुपमा सम्पत्र गरिनुपर्छ । जुनसुकै
कार्यहरु हामी गर्दछौं , जे चिज हामी खान्छौं , जुन कुरा हामी चढाउँछौं ,
जस्तोसुकै तपस्या हामी सम्पत्र गर्छौं त्यसलाई हामीले भगवानप्रति अर्पण
गरेर सम्पत्र गर्नुपर्छ ।
६) शाकाहारी भोजन जसले हामीलाई
शुद्ध पोषण गर्दछ , सधैं खानुभन्दा अघि भगवानलाई अर्पण गर्नुपर्छ । यसरी
शाकाहारी खानेकुरा प्रसाद बन्दछ र यसको ग्रहण गर्नाले हामीलाई शुद्ध
बनाउँदछ ।
७) हामीले प्रमाणिक आध्यात्मिक विद्यालाई पालन
गरेर शुद्ध , असीमित आनन्दमय चेतनाको स्तर हासिल गर्न सक्छौं र यसै जीवनमा
समस्त चिन्ताबाट मुक्त हुन सक्छौं । हामीले चेतनालाई शुद्ध पार्न धुम्रपान ,
खैनी , गुटखा आदि सूर्तिजन्य पदार्थहरु तथा मदिरा जस्ता कुनैपनि मध्यपानका
नशाहरु सेवन गर्नु हुँदैन ।
८) वर्तमान समय अर्थात कलियुगमा
भगवानको प्रेमको एउटा प्रौढ अवस्थाको विकास गर्न उहाँका पवित्र नामहरुको
भजन गर्न सिफारिस गरिएको छ । धेरै मानिसहरुलाई हुने सजिलो तरिका चाहिँ “हरे
कृष्ण” महामन्त्र – ( अरु समस्त मन्त्रहरुलाई हाम्रा धर्मग्रन्थहरुमा
मन्त्र भनेर मात्र मान्यता दिइएको छ तर यस मन्त्रलाई महामन्त्रको मान्यता
दिइएको छ यसैबाट पनि एकदम स्पष्ट हुन्छ ) को कीर्तन गर्नुनै हो ।
हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे ।
हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे ।।
उहाँको
इच्छालेनै सृजना हुन्छ , उहाँको इच्छालेनै पालना हुन्छ , उहाँको इच्छालेनै
मायाको कारागार हुन्छ र उहाँको इच्छालेनै संघार हुन्छ जुन भगवान
श्रीकृष्णको यो “ हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे । हरे राम हरे
राम राम राम हरे हरे ।।” महामन्त्र जप गरेर चेतनालाई खुलाउन सक्छौं । यो
महामन्त्र यति शुद्ध छ कि यो मन्त्र लिनलाई कुनै दीक्षा लिनु पर्दैन र यो
महामन्त्र जसलाई पनि भत्र मिल्छ । माथिका यी ८ नियमहरु पालना गरेर
महामन्त्र जप , कीर्तन गर्यौ भने यस महामन्त्रको अत्यधिक आनन्दमय प्रभाव
तपाइँहरु आफैले अनुभूति गर्न सक्नुहुन्छ । इस्कोनमा सम्पूर्ण शरीरले
भगवानलाई यस महामन्त्रको कीर्तनमा जोड जोडसँग उफ्रेर शरीरनै भगवानलाई अर्पण
गरेर अनुरागका साथ महासुखको सागरमा तरङ्गित गर्ने चलन छ । जुन सनातनदेखिको
कीर्तन गर्ने चलन हो र यसले सबैलाई लाभ हुन्छ ।
हामीले
नाचगान र उल्लासका साथ उफ्री–उफ्री मच्ची–मच्ची यसरी ईश्वरमा लागि नाच्दा
हाम्रो चेतना झन बढ्दै जान्छ र हामीले अझ धेरै सृजनात्मक कार्यहरु गर्न
सक्षम हुन्छौं तर आजको दुनियाँमा धुम्रपान , सूर्तीजन्य पदार्थ तथा
मध्यपानकाम नशाद्वारा लठ्ठ भई चेतना गुमाई अधिकाँश मानिसहरुले आफ्ना
चेतनालाई दिनानुदिन ह«ास गर्दै अर्धचेतनशीलमै उन्मुक्त भई पार्टी भोजहरुमा
नाची मनोरञ्जन गर्ने गर्दछन् । यो उनीहरुको अज्ञानीपनका कारण भएको हो ।
एकपटक शुद्ध आचरण भई भगवानका लागि साधनाको सर्वोत्कृष्ट माध्यम
कीर्तनद्वारा उन्मुक्त भई नाच्यौं भने त्यो जति महाआनन्द कतै हुँदैन र यो त
झन् चेतनशील आनन्द हुन्छ ।
भगवद् गीतालाई समस्त धर्मको सार
मानिन्छ । जसलाई यस सँस्थाका सँस्थापक श्रील प्रभुपादले अङ्ग्रेजीमा
यथारुपमा अनुवाद गर्नु भएको छ जुन बिश्वका प्राःयजसो सम्पूर्ण भाषामा
रुपान्तरण भई अत्यधिक रुपमा विक्रिको रेकर्ड कायम गरिरहेको छ । धर्म
नमात्रे नास्तिकहरुले पनि भगवद् गीतालाई यस संसारको सबैभन्न्दा वरिष्ठ ,
उच्च तथा सवोत्कृष्ट साहित्यका रुपमा स्वीकारेका छन् । जसमा अर्जुनले
भगवानसँग हाम्रो मनमा जीवन–जगतसँग सम्बन्धी जे जति असमाधान रुपमा प्रश्नहरु
तरङ्गित भई उत्पत्र भएका छन् ती सबैलाई एक एक गरी रेसा–रेसा केलाई–केलाई
अत्यन्त गहनरुपमा सम्पूर्ण जिज्ञासा राख्नुभएको छ । भगवानले पनि बडो
आनन्दसँग सम्पूर्ण प्रश्नका पूर्ण उत्तरहरु बडो सहजताकासाथ दिनुभएको छ ।
त्यसैले यो भगवत गीता सम्पूर्ण पढिसकेपछि हाम्रो यस सँसार तथा बाह्यसँसार
सम्बन्धी जे जति भएका सम्पूर्ण जिज्ञासाहरु मेट्दछ र आनन्दको शुरुवात
हुनथाल्दछ ।
मैले पनि माथिका ८ नियमहरु पालना गरी २०६०
सालदेखि इस्कोनको सदस्यता लिएको छु । यस सँस्थाको नेपालको केन्द्रिय मन्दिर
हरेकृष्णधाम बुढानीलकण्ठमा अवस्थित छ । हाल इस्कोन नेपालका अध्यक्ष श्री
राघानुगा भक्तिदासप्रभु हुनुहुन्छ ।
हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे ।
हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे ।।
मैले
यस महामन्त्रको महाआनन्दको आस्वादन गरेको छु यहाँहरुले पनि इस्कोनको सदस्य
भई यस महाआनन्दको आस्वादन गरी सबैलाई लाभ प्रदान गर्ने कि ?
हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे ।
हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे ।।
इस्कोन हरेकृष्णधाम बुढानीलकण्ठ , काठमाण्डौ , नेपाल फोन नं ४३७३७८६ ,४३७३७८७,४३७३७९०
२०६९/०२/०३
बिजु सुवेदी “विजय”
कुलेश्वर , काठमाण्डौं
bijusubedi@gmail.com
नोट :— यो लेख २०६९ जेष्ठ १५ गते सोमबार स्वतन्त्रता र मानवअधिकारप्रति समर्पित समाचार र बिचारप्रधान साँस्कृतिक पत्रिका “साप्ताहिक अमलेख” मा सम्पादकलाई चिठ्ठी स्तम्भमा “हरे कृष्ण.....आन्दोलन : एक झलक” शीर्षकमा प्रकाशित गरिदिनुभएकोमा “साप्ताहिक अमलेख परिवार”मा हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु ।
नोट :— यो लेख २०६९ जेष्ठ १५ गते सोमबार स्वतन्त्रता र मानवअधिकारप्रति समर्पित समाचार र बिचारप्रधान साँस्कृतिक पत्रिका “साप्ताहिक अमलेख” मा सम्पादकलाई चिठ्ठी स्तम्भमा “हरे कृष्ण.....आन्दोलन : एक झलक” शीर्षकमा प्रकाशित गरिदिनुभएकोमा “साप्ताहिक अमलेख परिवार”मा हार्दिक कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु ।
Comments
Post a Comment