Posts

मानिस जन्मियो

Image
मानिस जन्मियो कथाकार माक्सिम गोर्की रसियन कथाकार यो सन् १८९२को भोकमरीको कुरा हो । सुखुम र अचेमचिरीका बीच कोदर नदीको किनारको नजिक मैले पहाडी झरनाका सुमधुर कलकल स्वरलाई छोपिरहेको समुद्रको गम्भीर गर्जन सुनेको थिएँ । पतझरको मौसम थियो । साना र पहेँला पातहरु कोदर नदीका लहरहरुमाथि चञ्चल माछाहरु झैँ यताउता लहराइरहेका थिए । म नदी किनारमा ठडिएको अग्लो ढुङ्गामाथि बसेर सोचिरहेको थिएँ कि विभिन्न प्रकारका समुद्री चराहरु पनि यी पातहरुलाई माछा भन्ठानेर झुक्किरहेका छन् । र यसै कारणले तिनीहरु दायाँतिर रुखहरुका पछाडि, जहाँ लहरहरु किनारामा ठोक्किरहेका छन् , नराम्रोसँग कराइरहेका छन् । ममाथि फैलिएका रुखहरु सुनले सजिएझैँ थिए । मेरा खुट्टानिर खसेका असङ्ख्य पातहरु यस्तो लागेका थिए मानौँ हातबाट काटिएर अनेक हातका पञ्जाहरु यताउता फ्याँकिएका हुन् । अर्को किनारामा उभिएका रुखका नाङ्गा हाँगाहरु हावामा झुण्डिएका थोत्रा जालहरुझैँ देखिँदै थिए । त्यस जालमा एक रातो पहाडी लाँचे चरा फसेझैँ देखिन्थ्यो र रुखको फेदको माथिल्लो भागमा आफ्नो चुच्चोले ठकठक आवाज निकाल्दै कीराहरुलाई निकालीरहेको थियो । बाहिर निक्लिएका कीराहरु तुरुन्...

कथाको कथा (कथासम्बन्धी शोधमूलक साहित्यिक खोजपत्र)

(कथासम्बन्धी शोधमूलक साहित्यिक खोजपत्र) परिच्छेद १ १. सङ्कल्प/पाठकसँगको करारनामा/कार्यपत्र १.१ अनुसन्धानको दायरा कथाका बारेमा मुख्यतः प्रमुख प्राथमिकताका साथ अध्ययन गरी भाषा र साहित्यका बारेमा पनि केही अध्ययन गरी साहित्यसम्बन्धी तथ्यहरू सङ्कलन गरिएको आधारमा, त्यसैलाई अध्ययन र विश्लेषण गरी तिनकै आधारमा निष्कर्ष निकालिने शोधपद्धतिअनुसार स्वतन्त्रतापूर्वक कथालाई मुख्य विषयवस्तु बनाई यो शोधमूलक कथा तथा साहित्यसम्बन्धी विस्तृत सर्वेक्षणमूलक अध्ययन लेख, कार्यपत्र जे भने पनि प्रस्तुत गरेको छु । अङ्ग्रेजीमा यसलाई रिसर्च भनिन्छ । अर्थात् फेरि सर्च अर्थात् पुनः खोज गर्नु । अब्राह्म फ्रान्सिसका शब्दमा “लुकेर रहेको तथ्यलाई सिद्धान्तीकरणसम्मको चरणमा पु¥याइदिने काम अनुसन्धान हो ।”  लेखकको यही आशा हो कि पुनः खोज खोतलखातल गर्दा फेरि कुनै समाजोपयोगी कुराहरू अवश्य नै निस्कनेछ । हरेक पटक खार्दा खानीबाट उपयोगी कुराहरू निस्किए जस्तै यस अध्ययनले पनि साहित्यलाई हरेक पटककोे तथ्यको मन्थनबाट विचारका कुञ्जहरू निस्किएसरि बहुमूल्य कुरा अवश्य नै दिन सफल हुनेछ भन्नेमा विश्वास गरेको छु । अवश्य नै यो पुनः व्याख्य...